Eugene Tuijnman, SLTN: 'AI komt erbij, terwijl reguliere IT fors duurder wordt'

Bij CIO’s verschuift AI van experimenteren naar opschalen, beveiligen en bestuurbaar maken. Eugene Tuijnman, CEO van SLTN, plaatst daar een kanttekening bij. De AI-agenda begint niet bij modellen, agents of nieuwe toepassingen, maar bij de fysieke en financiële realiteit van IT. Hardware wordt fors duurder, softwarelicenties stijgen, datacentercapaciteit is schaars en in Nederland speelt bovendien het probleem van stroomcongestie. 

“De enorme kostenstijgingen op hardware zijn het belangrijkste gespreksonderwerp bij onze klanten”, zegt Tuijnman. “Dat wordt veroorzaakt door schaarste. Veel klanten vragen: gaat dit door, blijft dit zo, wanneer gaat het weer naar beneden?”

Op basis van informatie uit de markt, onder meer vanuit zijn vele contacten met vendoren in de Verenigde Staten, verwacht hij dat de druk voorlopig aanhoudt. “Tot en met half 2028 blijft er bijvoorbeeld een enorme schaarste op memorygeheugen. Dat is de grootste prijsstijging op het ogenblik in hardwareland.”

Volgens Tuijnman neemt de snelheid van de prijsstijgingen wel iets af, maar blijft de impact groot. “Het zou goed kunnen dat we nog steeds met 15 tot 20 procent per kwartaal te maken hebben tot en met 2027 of 2028. Dat is zorgelijk. Het gaat om gigantische bedragen, want dit zit ook gewoon in je normale automatisering, je normale datacenter. Dan hebben we het nog niet eens over AI, want feitelijk komt dat erbij.”

AI en schaarste

De belangrijkste oorzaak van de hardwaredruk ligt volgens Tuijnman in de wereldwijde investeringen in AI-datacenters. “Grote Amerikaanse technologiebedrijven bouwen op grote schaal nieuwe capaciteit voor hun AI-workloads. Die datacenters moeten worden gevuld met servers, chips, geheugen en andere componenten. Daardoor wordt een groot deel van de beschikbare productiecapaciteit opgeslokt.”

Voor Nederlandse organisaties betekent dit dat reguliere vernieuwing van werkplekken, datacenters en infrastructuur duurder en moeilijker voorspelbaar wordt. “AI creëert dus niet alleen nieuwe mogelijkheden, maar zet ook druk op de beschikbaarheid van de technologie die nodig is voor bestaande IT.”

Software wordt ook duurder

De kostenstijging beperkt zich niet tot hardware. “Software is de laatste tijd ook fors duurder geworden”, zegt hij. “Dat heeft niks te maken met schaarste. Dat is gewoon omdat aanbieders meer willen verdienen en hun prijzen verhogen.”

Het gevolg van deze trends is dat de totale IT-begroting onder druk komt te staan voordat AI-investeringen überhaupt worden meegerekend. “Dit kan de uitrol van AI vertragen. Als je gewone IT fors duurder is geworden en je budgetten zijn niet onbeperkt, ga je dan ook nog voor AI? Of wacht je tot het wat normaler wordt?”
SLTN ziet verschillende reacties bij klanten. “Sommige organisaties kopen eerder of meer in dan zij direct nodig hebben, om leveringsrisico’s te beperken. Andere kiezen vaker voor leaseconstructies of flexibele consumptiemodellen, zodat investeringen niet in één keer op de balans drukken.”

De impact verschilt per sector. Grote bedrijven en overheden kunnen prijsstijgingen soms beter opvangen, maar in sectoren zoals de zorg leidt de ontwikkeling sneller tot concrete problemen. “Neem een zorginstelling. Daar slaat dit enorme gaten in de begroting. Dan zie je veel meer behoefte aan financiële modellen, zoals lease.”
Een andere reactie is uitstel. “Organisaties proberen langer door te werken met bestaande hardware, zolang security en onderhoud dat toelaten. Zij vervangen dan niet elke vier jaar, maar elke zes jaar.”

Maar dat heeft grenzen. “Leveranciers dwingen soms upgrades af doordat oudere versies niet meer worden ondersteund. Dus als je verplicht gaat upgraden, kan het zijn dat de processorcapaciteit van jouw apparatuur niet voldoet en moet je alsnog kopen.”

Energie

Naast kosten en beschikbaarheid wijst Tuijnman op een specifiek Nederlands probleem: stroomcongestie. Dat raakt zowel bestaande datacenters als nieuwe AI-initiatieven. “We hebben veel klanten die nu investeren in AI, vaak een proof of concept. Zij hebben een praktisch probleem: stroom. Wij hebben bijvoorbeeld overheidsklanten die gewoon geen stroomcapaciteit meer hebben om uit te breiden. Dat geldt zowel voor reguliere datacenter-IT als voor de AI proof of concepts die ze willen draaien. De stroomcongestie is op het ogenblik zorgelijk.”, zegt Tuijnman. 

De combinatie van hardwaretekorten, stroomproblemen en stijgende kosten raakt ook het debat over digitale soevereiniteit. “Veel organisaties willen minder afhankelijk worden van Amerikaanse hyperscalers, maar de praktische uitvoering is ingewikkeld. We zien wel een toenemende vraag naar private cloud-oplossingen.”

Data

Alles draait uiteindelijk om data en controle. “Encryptie speelt daarom een belangrijke rol. Wanneer je dat toepast, en je zelf over je eigen encryptiesleutel beschikt, dan is er geen risico. Dan kan niemand erbij, want je hebt je als enige de sleutel.”

Groei

Voor SLTN leidt deze marktdynamiek tot groei. “Klanten blijven hardware, software, managed services, projecten en private cloud-diensten afnemen. De complexiteit van de IT-stack neemt toe, net als de behoefte aan ondersteuning. Tegelijk lopen we tegen dezelfde beperkingen aan als onze klanten. Wij merken het natuurlijk ook als er geen stroom is.”

Politiek

Daar zou de politiek een belangrijke rol kunnen spelen. Tuijnman is kritisch over de Nederlandse randvoorwaarden voor digitalisering. “Stikstofregels, procedures en stroomcongestie maken het moeilijk om datacenters, stroomvoorzieningen en digitale infrastructuur op tijd uit te breiden. De Nederlandse politiek maakt het de BV Nederland in het digitale tijdperk niet makkelijk.”

“De stikstofnormering moet echt verruimd worden. Neem de Duitse normen over. Dan kan alles gebouwd worden. Ook bezwaarprocedures zouden aangepast kunnen worden met een spoedwet wanneer vitale digitale infrastructuur op het spel staat, Digitalisering is afhankelijk van fysieke infrastructuur. Zonder stroom, datacentercapaciteit en bouwruimte kunnen publieke diensten en bedrijven niet doorgroeien.”

CIO’s 

Voor CIO’s kan de AI-agenda dus niet los worden gezien van de reguliere IT-basis. “Als de basis duurder wordt, verandert ook de businesscase voor AI. De vraag is dan niet alleen wat AI kan opleveren, maar ook of de organisatie de fysieke, financiële en juridische ruimte heeft om AI verantwoord op te schalen. ‘Ignite Intelligence’ wordt pas realiteit wanneer de onderliggende infrastructuur dat toelaat.”