Nederlandse AI-soevereiniteit vraagt om directe stroomverbinding

De Nederlandse overheid zet in op 'soevereine datacenters' om minder afhankelijk te worden van externe, niet-Europese AI-infrastructuur. Dit is cruciaal voor de veilige adoptie van kunstmatige intelligentie, maar het brengt een enorme uitdaging met zich mee: AI-rekenkracht vraagt gigantische hoeveelheden stroom. In een land dat kampt met een overvol stroomnet (netcongestie), lijkt dat een onmogelijke opgave.

Kans door stokkende elektrificatie

Tegelijkertijd werkt de coalitie aan een grootschalige energie-transitie, met de ambitie voor 40 GW aan windenergie op de Noordzee en de versnelde bouw van kleine kerncentrales (SMR's). Reilly ziet hier een kans: terwijl het aanbod van duurzame stroom moet groeien, valt de elektrificatie in de traditionele industrie momenteel tegen.

"Hier ligt een kans om de AI-rekenkrachtplannen te realiseren zodat ze ook bijdragen aan de energieplannen," stelt Reilly. Volgens de bankier moeten vraag en aanbod niet alleen in volume, maar ook in locatie op elkaar worden afgestemd.

Strategische keuzes in de ruimte

Om de ambities op het gebied van digitalisering en klimaat te laten slagen, stelt ING drie concrete maatregelen voor:

Locatiekeuze: Plaats nieuwe datacenters direct bij de bron. Door ze te vestigen op locaties waar windenergie van zee aan land komt of nabij nieuwe SMR-kerncentrales, wordt het landelijke stroomnet ontlast.

Warmtehergebruik: Benut de enorme hoeveelheid restwarmte van datacenters voor lokale warmtenetten. Zo wordt energie niet één, maar twee keer gebruikt.

Energiehubs: Ontwikkel gebieden rondom kerncentrales als hubs waar ook andere bedrijven kunnen profiteren van stabiele, schone energie.

Twee vliegen in één klap

Door AI-beleid en energiebeleid als één integraal vraagstuk te behandelen, kan Nederland volgens Reilly twee strategische afhankelijkheden tegelijk verkleinen. "Minder afhankelijkheid van externe energiebronnen én minder afhankelijkheid van externe, niet-Europese AI-infrastructuur," concludeert zij.

Deze benadering vraagt echter om een regie op ruimtelijke ordening die verder gaat dan de huidige sectorale plannen. Het succes van de Nederlandse AI-strategie lijkt daarmee niet alleen af te hangen van chips en algoritmes, maar vooral van de nabijheid van de stekker.