Belastingdienst houdt vast aan Microsoft 365
De Belastingdienst zet de overstap naar Microsoft 365 (M365) door, ondanks kritische vragen van GroenLinks-PvdA en de BBB over digitale soevereiniteit en geopolitieke risico’s. Hoewel de wereld sinds het oorspronkelijke besluit in 2021 drastisch is veranderd, ziet het kabinet op dit moment geen gelijkwaardig Europees alternatief.
In een recente schriftelijke beantwoording aan de Tweede en Eerste Kamer verdedigt de staatssecretaris de keuze voor de Amerikaanse cloudgigant. De kern van het verweer: de huidige werkomgeving is verouderd, inefficiënt en belemmert hybride werken. Een overstap naar Europese open-source alternatieven zou bovendien jaren duren en de integratie ervan wordt als "complex en kostbaar" ingeschat.
De schaduw van het Internationaal Strafhof
De fractie van GroenLinks-PvdA trok een parallel met het Internationaal Strafhof (ICC), dat M365 juist de rug heeft toegekeerd vanwege veiligheidsrisico's. De partij vraagt zich af of de Belastingdienst nog wel aanvaardbaar kan functioneren als Microsoft – onder druk van de Amerikaanse overheid – de stekker eruit zou trekken.
Het kabinet schat die kans echter "klein" in. Er is wel een noodplan: een zogenaamde exitstrategie. Mocht de cloudtoegang wegvallen, dan valt de dienst terug op een lokale, afgeslankte versie van de oude HCL-omgeving. Belangrijk hierbij is dat de primaire processen (zoals het heffen en innen van belastingen) buiten schot blijven; deze draaien niet in de cloud, maar in eigen datacenters.
Investering van 14,4 miljoen euro
De BBB-fractie zette vraagtekens bij de starheid van het besluit uit 2021. De staatssecretaris erkent dat digitale autonomie destijds een minder grote rol speelde, maar benadrukt dat er inmiddels al 14,4 miljoen euro is geïnvesteerd in de uitrol van M365. Hoewel dit bedrag volgens het kabinet niet de doorslag gaf bij de definitieve keuze, is de implementatie inmiddels zo ver gevorderd dat medewerkers al met nieuwe laptops werken die volledig op de Microsoft-omgeving zijn ingericht.
"Geen geschikte alternatieven"
Op de suggestie van de BBB om over te stappen op een combinatie van Linux en Europese diensten zoals Proton of Nextcloud, reageert de Belastingdienst gereserveerd. Hoewel deze alternatieven bekend zijn, zijn ze volgens de dienst niet getoetst op de schaal en complexiteit van een organisatie met tienduizenden medewerkers.
De kritiek dat de Belastingdienst zich met deze keuze voor lange tijd vastlegt aan een Amerikaanse speler (vendor lock-in), wordt gepareerd met de noodzaak voor een moderne werkomgeving. Het doorwerken in de verouderde systemen wordt gezien als "het uitstellen van een noodzakelijke keuze."
