Belastingdienst: BTW toepassing gaat in Amerikaans IT-systeem
Ondanks groeiende zorgen in de Tweede Kamer over digitale autonomie, zet staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) de implementatie van het nieuwe btw-systeem door het Amerikaanse bedrijf Fast Enterprises door. In een brief aan de Kamer benadrukt hij dat het huidige, 40 jaar oude systeem op omvallen staat en de inning van 80 miljard euro aan belastinggeld in gevaar brengt.
De aanbesteding aan het Amerikaanse Fast Enterprises ligt onder een vergrootglas. Critici vrezen dat gevoelige gegevens van Nederlandse belastingbetalers via wetgeving zoals de Amerikaanse CLOUD Act in handen kunnen komen van de VS. Eerenberg erkent deze risico's, maar stelt dat de Belastingdienst "met de rug tegen de muur staat".
Digitale autonomie versus bittere noodzaak
De discussie over digitale soevereiniteit is sinds de start van het traject in 2020 in een stroomversnelling geraakt door geopolitieke spanningen. Eerenberg onderstreept de ambitie uit het regeerakkoord om minder afhankelijk te worden van niet-Europese technologie, maar schetst tegelijkertijd een ontluisterend beeld van de huidige situatie.
Het huidige systeem is veertig jaar oud en draait op antieke technologie waarvoor nauwelijks nog personeel te vinden is. "Er is een aanzienlijk aantal medewerkers fulltime belast met het handmatig overtypen van uitgevallen berichten," schrijft de staatssecretaris. Bovendien blokkeert het oude systeem nieuw beleid: Europese regels (ViDA) kunnen simpelweg niet worden ingevoerd in de huidige omgeving, wat kan leiden tot Europese boetes.
'Onvertrouwde' omgeving in Apeldoorn
Om de privacy- en continuïteitsrisico's te beperken, heeft de Belastingdienst een reeks "mitigerende maatregelen" getroffen. Het nieuwe systeem komt fysiek in Apeldoorn te staan, maar wordt beheerd door Fast Enterprises.
De belangrijkste veiligheidsmaatregelen:
- Vier-ogenprincipe: De leverancier werkt op locatie onder toezicht van opgeleide Belastingdienstmedewerkers. Er vindt geen beheer op afstand plaats.
- Europese entiteit: Er wordt onderzocht of het contract kan worden overgeheveld naar een onafhankelijke Europese tak van Fast Enterprises.
- Zonering: Het systeem wordt ingericht als een "onvertrouwde omgeving" binnen de Belastingdienst-infrastructuur, waarbij alle koppelingen streng worden gecontroleerd.
- Escrow-regeling: Een kopie van de broncode wordt bij een Nederlandse partij ondergebracht. Als de leverancier wegvalt, kan de Belastingdienst het beheer zelf overnemen.
Alternatieve route: Van housing naar hosting
Eerenberg laat momenteel onderzoeken of de Belastingdienst op termijn het volledige beheer van de infrastructuur kan overnemen van de Amerikanen. Dit zou de regie over de data vergroten. De resultaten van dit onderzoek worden voor het zomerreces verwacht.
De staatssecretaris waarschuwt dat het stopzetten van het contract geen optie is zonder grote juridische en financiële gevolgen. De planning blijft dan ook ongewijzigd: op 1 juli 2026 moet het eerste onderdeel van het nieuwe systeem (VAT-refund) live gaan.
Op 19 maart debatteert de Tweede Kamer met de staatssecretaris over de kwestie. De Kamer heeft eerder gevraagd om "geen onomkeerbare stappen" te nemen, maar Eerenberg maakt in zijn brief duidelijk dat de weg terug nagenoeg is afgesloten.
