Fysieke AI: van automatisering naar autonome actie in fysieke wereld

Dit blijkt uit het rapport Fysieke AI: Taking human-robot collaboration to the next level van het Capgemini Research Institute, dat de impact van fysieke AI op robotica onderzoekt. Fysieke AI bevindt zich op een cruciaal moment, nu technologische vooruitgang en marktontwikkelingen de grootschalige implementatie in de echte wereld versnellen. Verbeteringen in foundation models geven robots de intelligentie die nodig is om autonoom te functioneren in complexe omgevingen, terwijl simulatietechnologieën de trainingscycli verkorten. Deze ontwikkelingen worden verder versterkt door vooruitgang in edge computing, batterijtechnologie, dalende hardwarekosten en nieuwe commerciële modellen zoals robotics-as-a-service (RaaS). Daarnaast dragen connectiviteitsinnovaties, zoals private 5G en nauwkeurige draadloze positionering, bij aan de groei.

Het optimisme onder leidinggevenden is groot: 60% stelt dat fysieke AI robotica-toepassingen mogelijk maakt die voorheen onmogelijk of onpraktisch waren. Toepassingsgebieden omvatten werkzaamheden in risicovolle omgevingen, micro-logistiek, pick-and-place-taken en veldinspecties. Daarnaast zijn er sectorspecifieke toepassingen, zoals dynamische assemblage in de maakindustrie, ondersteuning in de zorg en ouderenzorg, en schadebeoordeling bij verzekeringskwesties.

Bijdrage aan re-industrialisatie en operationele veerkracht

Fysieke AI speelt een belangrijke rol bij de versnelde re-industrialisatie in Europa en de Verenigde Staten. 43% van de leidinggevenden geeft aan dat reshoring en re-industrialisatie hun interesse in fysieke AI vergroten, als middel om binnenlandse productie op schaal te ondersteunen. In Nederland ligt dit percentage met 36% lager. Meer dan de helft van de leidinggevenden noemt autonome mobiele robots, industriële robotarmen en co-bots als de snelst groeiende robottoepassingen binnen hun organisatie in de komende drie tot vijf jaar, ver voor humanoïde robots.

De arbeidsmarktkrapte is een belangrijke drijfveer voor de groeiende interesse in fysieke AI. Het tekort aan arbeidskrachten, vooral in sectoren zoals landbouw, retail, hightech, warehousing en logistiek, en automotive, weegt zwaarder dan arbeidskosten als motief voor investeringen. In Nederland prioriteert 74% van de leidinggevenden fysieke AI binnen hun automatiseringsstrategieën voor de komende drie tot vijf jaar.

Fysieke AI draagt ook bij aan de wendbaarheid die nodig is om re-industrialisatie op de lange termijn haalbaar te maken. Bijna de helft van de leidinggevenden ziet verbeterde flexibiliteit als een belangrijk voordeel, met name de mogelijkheid om productiesystemen en workflows sneller te herconfigureren dan met traditionele robotica of vaste automatisering. Bovendien wijst meer dan de helft op verbeteringen in veiligheid en vermindering van fysieke belasting.

Opschalen van fysieke AI en humanoïde robots ondanks uitdagingen

Bijna twee derde van de leidinggevenden verwacht dat fysieke AI binnen vijf jaar op grote schaal zal worden toegepast, hoewel momenteel slechts 4% aangeeft al op schaal te opereren. Het opschalen van fysieke AI blijft een uitdaging voor bijna acht op de tien leidinggevenden, met name door een gebrek aan technologische en operationele gereedheid.

Op korte termijn zal de groei vooral worden gestimuleerd door bestaande robottoepassingen. Humanoïde robots, ondanks de grote belangstelling, kennen nog aanzienlijke barrières en blijven een inzet voor de langere termijn. In Nederland noemt 75% van de leidinggevenden technische onvolwassenheid, zoals betrouwbaarheid en behendigheid, als belangrijke belemmeringen. Daarnaast worden 69% afgeschrikt door de hoge kosten en 52% door de trainingsuitdagingen. Voor zeven op de tien leidinggevenden is de return on investment van humanoïde robots nog onduidelijk.

“Fysieke AI markeert een verschuiving van systemen die de wereld beschrijven naar systemen die kunnen handelen. Robotica kent echter een lange geschiedenis van te veel beloven, omdat vroege doorbraken verwachtingen wekten die de technologie toen nog niet kon waarmaken,” zegt Pascal Brier, Chief Innovation Officer bij Capgemini en lid van het Group Executive Committee. “Wat vandaag anders is, is niet de hype, maar de samenkomst van AI, data en volwassen engineering. De kans op succes is reëel, mits we ons richten op wat op schaal werkt. Het verantwoord, veilig en stapsgewijs uitrollen van fysieke AI is essentieel om vertrouwen op te bouwen, met security by design, transparantie en menselijk toezicht als kern van duurzame samenwerking tussen mens en robot.”