TenneT waarschuwt voor structureel stroomtekort vanaf 2030

Dat blijkt uit de 'Monitor Voorzieningszekerheid 2026' die TenneT heeft overhandigd aan het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). De wettelijke norm schrijft voor dat Nederlanders gemiddeld maximaal vier uur per jaar zonder stroom mogen komen te zitten door capaciteitstekorten. Waar de situatie in 2028 nog beheersbaar lijkt, schiet de indicator in 2035 omhoog naar maar liefst 37 tot 46 uur per jaar.

Groeiende vraag, krimpende basis

De oorzaak van de dreigende tekorten is tweeledig. Aan de ene kant stijgt de vraag naar elektriciteit explosief door de verregaande elektrificatie van de industrie, het vervoer en de verwarming van huizen. Aan de andere kant neemt het 'regelbare vermogen' – centrales die onafhankelijk van het weer stroom kunnen leveren, zoals gas- en kolencentrales – in rap tempo af.

Hoewel de productie van zon- en windenergie blijft groeien en er steeds meer grote batterijen worden geplaatst, is dit volgens de netbeheerder onvoldoende. Vooral tijdens langdurige periodes zonder wind en zon (een zogeheten dunkelflaute) schieten noodoplossingen en batterijen tekort.

Toenemende afhankelijkheid van het buitenland

Nederland wordt bovendien steeds afhankelijker van import. Tijdens piekmomenten moet de invoer van elektriciteit uit buurlanden stijgen van 1 gigawatt in 2028 naar bijna 9 gigawatt in 2035.

Dat brengt risico's met zich mee, waarschuwt TenneT. Landen als Duitsland, België en Denemarken kampen in de toekomst met dezelfde problemen en zullen op schaarse momenten juist een beroep doen op de Nederlandse stroomproductie.

Advies: Betalen voor beschikbaarheid

Om het tij te keren, adviseert TenneT het ministerie om uiterlijk in de winter van 2029-2030 een zogeheten 'capaciteitsmechanisme' operationeel te hebben. Dit is een marktsysteem waarbij exploitanten van centrales of grote batterijen subsidie krijgen, niet voor de stroom die ze leveren, maar puur voor het stand-by houden van hun capaciteit voor noodsituaties.

"De energietransitie vraagt om vooruitkijken en tijdig handelen", zegt Maarten Abbenhuis, COO van TenneT. "Door op tijd keuzes te maken en bindende afspraken te verankeren, zorgen we dat Nederland ook in de toekomst beschikt over een betrouwbaar elektriciteitssysteem."

TenneT adviseert daarnaast om grote industriële stroomverbruikers financieel te belonen als zij hun vraag tijdens piekuren vrijwillig uitschakelen (vraagrespons), en om de plannen nauw af te stemmen met de buurlanden.