Toezichthouder: 'AIVD en MIVD verwerkte persoonsgegevens in meerdere gevallen onrechtmatig'

Dit concludeert de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (CTIVD). De AIVD en de MIVD gebruiken zogenoemde bulkdatasets bij de uitvoering van hun wettelijke taken, onder meer voor onderzoek naar terrorisme en spionagedreigingen. Deze datasets kunnen miljoenen persoonsgegevens bevatten, zoals namen, telefoonnummers, locatiegegevens, sociale mediagegevens en communicatiegegevens. De gegevens zijn onder meer afkomstig van andere overheidsinstanties, commercieel verkrijgbare bronnen en datasets die door hackers op internet zijn aangeboden.

Voor het gebruik van deze datasets gelden wettelijke voorwaarden. Zo mogen gegevens slechts beperkt worden bewaard, moet de toegang tot de gegevens worden beperkt tot een klein aantal medewerkers en moeten gegevens die niet relevant blijken voor onderzoek worden vernietigd.

'Processen zijn onvoldoende op orde'

De CTIVD stelt vast dat de processen bij beide diensten onvoldoende op orde zijn. Daardoor hadden groepen medewerkers onrechtmatig toegang tot persoonsgegevens en werden grote hoeveelheden persoonsgegevens in meerdere gevallen langer bewaard dan is toegestaan.

Volgens de toezichthouder worden de problemen veroorzaakt door technische tekortkomingen in de systemen van de diensten en door procedures die onvoldoende waarborgen bieden voor de naleving van beleid en regelgeving. De CTIVD doet daarom dertien aanbevelingen om de verwerking van bulkdatasets te verbeteren.

Het onderzoek is vastgelegd in een toezichtrapport dat op 1 juli 2026 is gepubliceerd. De ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Defensie hebben het rapport, hun beleidsreacties en een bijbehorende bijlage aan de Tweede Kamer gestuurd. In hun reactie geven de ministers aan dat de AIVD en de MIVD de bevindingen van de CTIVD herkennen, dat het oplossen van de geconstateerde problemen prioriteit heeft en dat een aantal conclusies en aanbevelingen wordt betrokken bij de voorgenomen herziening van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv 2017).