Nederlandse werknemers negeren merendeel AI-adviezen

Dit blijkt uit het People & AI-onderzoek 2026 van Eraneos. Gemiddeld over de vier onderzochte landen ligt dat percentage op 74%, in Duitsland op 64%. Aan het onderzoek deden 658 leidinggevenden en hun teams mee in Nederland, Duitsland, Spanje en Zwitserland. De oorzaak van het geringe vertrouwen in AI-adviezen ligt niet bij de gebruikte technologie. Op vrijwel elke voorwaarde die bepaalt of AI daadwerkelijk iets oplevert, scoort Nederland lager dan het gemiddelde van de vier landen. Dat geldt voor richtlijnen, verantwoordelijkheid, vaardigheden en de afstemming tussen directie en medewerkers.

Richtlijnen en verantwoordelijkheid ontbreken

In Nederland geeft 20% van de respondenten aan dat er duidelijke richtlijnen bestaan voor het gebruik van AI, tegenover gemiddeld 35%. Bij 22% is vastgelegd wie verantwoordelijk is wanneer AI een fout maakt; in Duitsland geldt dat voor 55%. Ook de afstemming tussen directie en medewerkers over AI-gebruik blijft achter: 36% tegenover gemiddeld 47%.

In Nederland zegt 37% van de respondenten dat AI de prioriteiten in werkprocessen bepaalt, tegenover gemiddeld 50%. Het grootste verschil doet zich voor bij de vraag of AI daadwerkelijk is ingebed in werkprocessen. Slechts 3% van de Nederlandse respondenten bevestigt dat, tegenover gemiddeld 13% en 20% in Zwitserland.

Training staat los van de dagelijkse praktijk

Van de Nederlandse respondenten combineert 28% het opbouwen van AI-vaardigheden met het dagelijks werk; in Duitsland is dat 54%. Deze manier van werken blijkt bepalend voor het vertrouwen in AI. Onder respondenten die training los houden van de dagelijkse praktijk, vertrouwt 15% erop dat AI de juiste acties onderneemt. Komen leren en dagelijks werk samen, dan stijgt dat naar 41%. Is AI-vaardigheid onderdeel van zowel de werkprocessen als de professionele ontwikkeling, dan loopt het vertrouwen op tot 56%.

Uit het onderzoek blijkt dat organisaties die wel resultaat boeken met AI niet over andere of betere technologie beschikken. Zij beginnen op een ander punt: eerst leggen zij vast welke richtlijnen gelden, wie verantwoordelijk is als AI een fout maakt, hoe het werk tussen mens en AI verdeeld is en hoe medewerkers daarbij ondersteund worden. Pas daarna breiden zij het gebruik uit.

Dit is volgens het onderzoek organisatorisch werk, waarop organisaties zelf kunnen sturen zonder op een volgende generatie tools te wachten. De AI-tools zijn er al en worden breed gebruikt. Hoeveel dat oplevert, hangt volgens het onderzoek vooral af van hoeveel houvast medewerkers krijgen om de uitkomsten te kunnen beoordelen.

“De Nederlandse cijfers laten geen technologieprobleem zien, maar een ontwerpprobleem. Organisaties hebben niet méér AI nodig, maar een manier van werken waarin de AI-tools die er al zijn de moeite waard wordt om te vertrouwen,” zegt Dragana Mijatovic, Partner Organizational Excellence & Transformation.

Meer informatie is beschikbaar in het rapport De illusie van vooruitgang: People & AI-onderzoek 2026 | Eraneos.