DDA: 'Restwarmte van datacenters kan woningen in strenge winters warm houden'

Gemeenten zijn verplicht om uiterlijk 31 december 2027 een warmteprogramma vast te stellen waarin staat hoe wijken en gebouwen overstappen van aardgas naar andere warmtebronnen. De DDA roept gemeenten op om daarin expliciet te kijken naar beschikbare datacenterwarmte en op tijd in gesprek te gaan met datacenters, warmtebedrijven en netbeheerders. Wanneer beslissingen over infrastructuur al zijn genomen voordat deze partijen met elkaar spreken, kan bruikbare restwarmte buiten beeld blijven. Het rapport 'A Guide to Datathermics' helpt hen hierbij.

Restwarmte opnieuw inzetten

Bij het koelen van servers in datacenters komt warmte vrij. Via warmtewisselaars en warmtepompen kan deze warmte geschikt worden gemaakt voor woningen, kantoren, onderwijsinstellingen en de glastuinbouw. Het afgekoelde water gaat vervolgens terug naar het datacenter om opnieuw te dienen voor koeling.

Volgens het rapport is niet de beschikbaarheid van warmte het grootste knelpunt, maar de verbinding tussen warmtebron en afnemer. Daarvoor zijn een geschikt warmtenet, een stabiele en langdurige warmtevraag, duidelijke verantwoordelijkheden en een haalbare businesscase nodig. Gemeenten moeten volgens de DDA in kaart brengen waar warmte beschikbaar is en waar die gebruikt kan worden, warmtebedrijven en projectontwikkelaars moeten kansrijke locaties onderzoeken, en datacenters moeten duidelijkheid geven over hun warmteprofiel, continuïteit en leveringsvoorwaarden.

Bestaande projecten in Nederland

Enkele Nederlandse projecten tonen aan dat datathermie in de praktijk werkt. In Groningen gebruikt WarmteStad sinds 2022 restwarmte van datacenter QTS voor het eigen warmtenet, waarbij warmtepompen de warmte op de juiste temperatuur brengen voor woningen en gebouwen. In Rotterdam verwarmt Smartdc met warmte van zijn datacenter meer dan honderd kantoren in de Van Nelle Fabriek. Dat project zou volgens Smartdc circa 800.000 kubieke meter aardgas per jaar kunnen besparen, wat neerkomt op 80 procent van het jaarlijkse gasverbruik van het gebouw.

In Denemarken wordt restwarmte van een datacenter van Meta via het warmtenet van Fjernvarme Fyn geleverd aan ongeveer 11.000 huishoudens in de stad Odense. Dit voorbeeld laat zien dat opschaling mogelijk is wanneer warmtebron, warmtepomp en warmtenet gezamenlijk als één systeem worden ontwikkeld. Voor Nederland zou dat betekenen dat lokale infrastructuur en samenwerking tijdig georganiseerd moeten worden om restwarmte daadwerkelijk bruikbaar te maken.

“Het bericht van Gasunie maakt duidelijk dat we niet alleen naar de komende winter moeten kijken, maar ook structureel moeten werken aan een lagere afhankelijkheid van aardgas. Voor de komende winter is datathermie nog geen oplossing voor de lage gasopslagniveaus. Maar warmte die we lokaal benutten, hoeven we in volgende winters niet uitsluitend met aardgas op te wekken. Een deel van de benodigde warmte is er al; nu moeten gemeenten, warmtebedrijven en datacenters samen zorgen dat de daarvoor benodigde infrastructuur volgt”, aldus Stijn Grove, Managing Director bij Dutch Data Center Association.

Gids biedt praktische ondersteuning

'A Guide to Datathermics' gaat onder meer in op warmtekwaliteit, afstand en infrastructuur, warmtepompen, contracten, verantwoordelijkheden, financiering en bestaande praktijkvoorbeelden. De DDA benadrukt dat datathermie geen oplossing biedt voor de gasvoorraad van deze winter, maar op termijn wel kan bijdragen aan een lager aardgasgebruik in toekomstige winters. Het rapport 'A Guide to Datathermics' is beschikbaar in het Nederlands en Engels.