Kabinet introduceert crisiswetgeving om netcongestie aan te pakken

Het wetsvoorstel is geënt op de systematiek van de voormalige Crisis- en herstelwet. Door gerichte aanpassingen door te voeren in bestaande wetgeving verwacht het kabinet de gemiddelde doorlooptijd van grote netprojecten te halveren, zonder te hoeven wachten op het langdurige traject van een geheel nieuwe wet.

Verkorting van juridische procedures

Een van de belangrijkste onderdelen van het wetspakket richt zich op de aanzienlijke vertragingen bij bezwaar- en beroepsprocedures tegen de bouw of uitbreiding van stroomverbindingen en hoogspanningsstations.

Vanaf 1 oktober 2026 vervallen meerdere juridische instanties bij bezwaren tegen netuitbreidingen. Beroepen worden voortaan rechtstreeks en eenmalig behandeld door de hoogste rechter. Daarnaast wordt het aanvragen van uitstel via een zogeheten pro forma beroepschrift afgeschaft en geldt voor de rechter een maximale uitspraaktermijn van zes maanden. Volgens het kabinet blijft het recht op rechtsbescherming hiermee overeind, maar krijgen zowel omwonenden als netbeheerders sneller duidelijkheid.

Schrappen van vergunningen en stikstofvrijstelling

Naast juridische versnelling schrapt het kabinet een reeks vergunningverplichtingen voor de bouw en uitbreiding van hoogspanningsstations. Dit moet voor tientallen lopende bouwprojecten een tijdwinst van enkele maanden tot anderhalf jaar opleveren.

Tevens wil het kabinet uitbreidingen van de elektriciteitsinfrastructuur vrijstellen van de stikstofvergunningsplicht. De argumentatie hiervoor is dat een versterkt stroomnet essentieel is voor de verdere verduurzaming en daarmee uiteindelijk bijdraagt aan een lagere nationale stikstofuitstoot. Nederland heeft hiervoor pleidooi gevoerd in Europa; de vrijstelling wordt definitief ingevoerd zodra er een formeel akkoord is bereikt met de Europese Commissie.

Slimmer benutten van de 'vluchtstrook'

Om op de korte termijn direct netcapaciteit vrij te maken, maakt de wetgeving het mogelijk om de reserve-capaciteit van het net — de zogeheten 'vluchtstrook' — actiever te belasten. Bedrijven kunnen hiervan gebruikmaken onder de expliciete voorwaarde dat zij hun afname of invoer tijdelijk terugschroeven wanneer er extra ruimte nodig is om netstoringen op te vangen.

Het pakket aan maatregelen is tot stand gekomen na consultatie van netbeheerders, decentrale overheden, het bedrijfsleven en belangenorganisaties zoals de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE).