Nederland pakt voortrekkersrol bij wereldwijde regels voor militaire AI

Echt menselijk werk met AI als hulpmiddel

Boswijk reageerde op recente media-aandacht over de inzet van AI bij het schrijven van kabinetsspeeches. Hij verduidelijkte dat speeches van bewindspersonen altijd door menselijke vakmensen en speechschrijvers worden opgesteld, die zich inhoudelijk verdiepen en gesproken verhalen van veteranen of nabestaanden verwerken. AI wordt vervolgens gebruikt voor vormgeving en het retorisch strak trekken van teksten.

Volgens Boswijk draait de discussie niet om de vraag of bestuurders AI gebruiken, maar om de wijze waarop. Als authenticiteit en inhoud verloren gaan, werkt dat ondermijnend voor het vertrouwen in de politiek. Hij vergeleek AI met een spijkerpistool voor een timmerman: het maakt het werk veel sneller, maar de vakman moet de basis en het ambacht van de hamer nog steeds beheersen om ongelukken te voorkomen.

Lessen uit het slagveld in Oekraïne

De staatssecretaris illustreerde de militaire noodzaak van AI met een persoonlijk bezoek aan een Oekraïense drone-eenheid onder de grond in Oost-Oekraïne. Daar zag hij hoe autonome systemen in combinatie met AI al jaren helpen bij het identificeren van doelen en het efficiënt inzetten van schaarse munitie en middelen.

Boswijk noemde het een duidelijke paradox: enerzijds is efficiënte inzet noodzakelijk om een overmacht het hoofd te bieden en mensenlevens te beschermen, anderzijds brengt het de ethische worsteling met zich mee dat menselijke slachtoffers worden gereduceerd tot data en rode stipjes op een scherm. Daarom benadrukte hij dat de mens altijd 'in the loop' moet blijven bij beslissingen.

Internationale afspraken en digitale weerbaarheid

Nederland vervult samen met Zuid-Korea een pioniersrol bij het opstellen van wereldwijde afspraken over verantwoord militair AI-gebruik via het REAIM-initiatief (Responsible Artificial Intelligence in the Military). Ook binnen de Verenigde Naties in Genève is onder Nederlands voorzitterschap afgesproken om tot wet- en regelgeving te komen. Daarnaast investeert Nederland met Europese partners in eigen rekenkracht en clouddiensten om minder afhankelijk te worden van buitenlandse marktpartijen.

Gevraagd naar de digitale dreiging vanuit het oosten, benadrukte Boswijk dat afschrikking ook in het digitale domein de sleutel is. Door de beste defensieve capaciteiten en slimme systemen snel te implementeren, wil Nederland zorgen dat de krijgsmacht en de digitale infrastructuur voldoende paraat zijn om mogelijke aanvallen te voorkomen.