Lessen uit Oekraïne: hoe Nederlandse software militairen beschermt

Wat vijf jaar geleden begon als een bescheiden initiatief van drie pioniers, is in korte tijd uitgegroeid tot een organisatie van 75 medewerkers. Niet lang na de oprichting werd de wereld opschrikt door de grootschalige Russische inval in Oekraïne in 2022. Dat moment markeerde het begin van een stroomversnelling voor het bedrijf, waarin geavanceerde technologie direct in de rauwe praktijk werd getoetst.

De missie: de militair beschermen

De drijfveer achter Intelic heeft een diepe, persoonlijke oorsprong. Lappenschaar, zelf voormalig reservist, herinnert zich een verhaal van zijn toenmalige commandant over een gevaarlijke missie in Afghanistan. Bij het binnendringen van een vallei raakte een Nederlandse militair zwaargewond en verloor een been.

"Dat had helemaal niet gehoeven als we destijds onbemande of autonome systemen hadden gehad," stelt Lappenschaar. "Dat is precies de reden waarom wij zijn gestart: hoe kunnen we het leven van de militair veiliger en effectiever maken?" Wat begon met innovatieprojecten en het testen van technologische concepten met een lage TRL (Technology Readiness Level), transformeerde tot een concreet product. Het moment waarop hun software daadwerkelijk in Oekraïne werd ingezet om mensen te helpen, noemt de CTO een emotionele bevestiging van hun werk.

Nexus: het 'Android' voor onbemande systemen

Tijdens de bijeenkomst demonstreerde Lappenschaar de nieuwste versie van Nexus, het kernproduct van Intelic. Nexus is een platform-agnostische, op kaarten gebaseerde interface (tactische UX) waarmee operators meerdere onbemande systemen tegelijkertijd kunnen aansturen.

In de huidige strijd lopen militairen op tegen de fragmentatie van het apparatenlandschap: talloze merken en types drones — van kleine quadcopters tot fixed-wing toestellen — draaien allemaal op hun eigen, gesloten software. Nexus heft die versnippering op.

• Interoperabiliteit: Eén uniforme gebruikersinterface voor uiteenlopende drones en externe informatiesystemen.
• Geofencing: Veiligheidsmaatregelen om systemen binnen specifieke zones te houden.
• Snelheid en overzicht: Eenvoudige bediening onder extreme stress in het veld.
• Praktische updates: Zo bevat het systeem nu een rekenfunctie die de exacte aankomsttijd op een punt toont — een directe functionaliteitseis uit de praktijk in Oekraïne.

Met de vergelijking naar Android vat Lappenschaar de filosofie samen: zoals Android op uiteenlopende hardware draait en toepassingen mogelijk maakt, fungeert Nexus als het overkoepelende besturingssysteem waarop aanvullende functionaliteiten kunnen worden gebouwd.

AI tegen GPS-jamming

Artificial Intelligence speelt bij Intelic een gerichte, ondersteunende rol voor specifieke operationele knelpunten. In de strijd in Oekraïne is het op grote schaal verstoren van GPS-signalen (jamming) een dagelijkse realiteit. Intelic zet machine learning-algoritmes in om drones in staat te stellen hun positie nauwkeurig te bepalen, zelfs wanneer het GPS-signaal volledig is weggevallen.

Directe feedback vanuit het front

Om de software continu te verbeteren, haalt Intelic feedback rechtstreeks op bij de eindgebruiker. Het bedrijf heeft mensen in Oekraïne in dienst en stuurt regelmatig eigen specialisten naar de regio om trainingen te verzorgen en input van operators op te halen.

Volgens Lappenschaar legt dit een opvallend cultuurverschil bloot tussen de frontlinie en de Westerse defensiemarkt:

• In Oekraïne worden systemen vaak direct door de brigades zelf gekozen en aangeschaft. De communicatielijn tussen de ontwikkelaar en de militair in de loopgraaf is uiterst kort en gericht op de dreiging van vandaag.
• In Europa en Nederland verloopt de aanschaf via formele inkoopprocessen en aanbestedingen, gericht op hogere eisen en de strijd van overmorgen.

De ervaringen die Intelic opdoet in het crisissituatie-ecosysteem van Oekraïne vormen daarmee een waardevolle bron van kennis voor de toekomstige gereedheid van de Nederlandse en Europese defensie-industrie.