Randvoorwaarden voor verantwoorde AI-inzet ontbreken bij GGZ-organisaties

Dat blijkt uit de eerste AI Monitor GGZ van M&I/Partners. Aan het onderzoek deden 25 van de 50 grootste GGZ-organisaties van Nederland mee. De sector breidt het gebruik van AI voorzichtig uit. Driekwart van de organisaties (76 procent) noemt zichzelf volger of snelle volger, en slechts één organisatie ziet zichzelf als leider. Bij 48 procent wordt AI op gemiddelde schaal toegepast, bij 44 procent op kleine schaal. Gemiddeld gaat het om ongeveer elf toepassingen per organisatie, die voor het grootste deel nog in de verkennings- of ontwikkelfase zitten.

Werkdruk de belangrijkste reden

Alle deelnemers noemen verlichting van de werkdruk als belangrijkste drijfveer. AI wordt daarom vooral gebruikt voor dossiervoering en verslaglegging (92 procent), gespreksvoorbereiding (64 procent) en kennisontsluiting (52 procent). Geen enkele organisatie past AI toe bij klinische besluitvorming. Spraakgestuurd rapporteren loopt voorop: 36 procent schaalt het op en 24 procent is bezig met de implementatie. Medendo (36 procent), ValueCare (24 procent) en Autoscriber (12 procent) zijn de meest gebruikte leveranciers. De adoptie door gebruikers ligt tussen 20 en 90 procent.

Een kwart van de organisaties (24 procent) heeft een vastgestelde visie en strategie voor AI, bij 64 procent is die in ontwikkeling. AI-beleid is bij 68 procent vastgesteld. Op geen enkel onderdeel van de AI-readiness vindt meer dan een derde van de organisaties de eigen situatie op orde. De technische data-infrastructuur scoort met 32 procent het hoogst. De grootste knelpunten zijn het transformatievermogen, de AI-kennis van medewerkers en de financiële ruimte. Verantwoord gebruik van AI is met 56 procent het belangrijkste aandachtspunt. De uitdagingen zijn volgens het onderzoek vooral organisatorisch van aard en minder technologisch.

Meestal inkopen in plaats van zelf ontwikkelen

Geen enkele organisatie bouwt AI grotendeels zelf. Van de deelnemers koopt 44 procent in met beperkte eigen ontwikkeling, 24 procent koopt volledig in en 32 procent kiest voor een hybride aanpak. Bijna de helft (44 procent) heeft geen eigen capaciteit om AI te ontwikkelen. Alle deelnemers gebruiken generatieve AI en niemand werkt hoofdzakelijk met traditionele AI. Het gebruik van AI-agents is bij 48 procent nog verkennend.

Voor de komende vijf jaar verwacht 96 procent een positieve invloed van AI op de ervaring van medewerkers en 60 procent op die van cliënten. Over de gevolgen voor gezondheidsuitkomsten (44 procent positief) en voor lagere zorgkosten (40 procent positief, 24 procent negatief) zijn de organisaties terughoudender.