Nieuwe ICT-benchmark voor hoger onderwijs

Initiatiefnemer Malte Dreyer, director bij het European University Institute, lanceerde het onderzoek in 2018 in Duitsland. Na uitbreidingen naar Oostenrijk, Zwitserland en Frankrijk sloot nu ook Nederland aan. De eerste Nederlandse editie leverde acht inzendingen op. Dat aantal moet omhoog voor een representatief beeld, stelt Dreyer. Ook Charo Narvaez, CIO van de Radboud Universiteit Nijmegen, benadrukt de noodzaak van een hogere respons:. Met een goede benchmark kun je het gesprek over ict gaan voeren op basis van feiten in plaats van aannames. Dat helpt om gefundeerde keuzes te maken, aldus Dreyer in een bericht op de website van SURF.

Noodzaak van digitale soevereiniteit

Het onderzoek van dit jaar richtte zich primair op digitale soevereiniteit, een urgent thema in het huidige geopolitieke klimaat. Waar onderwijsinstellingen tien jaar geleden nauwelijks doelwit waren van hackers, zijn digitale aanvallen tegenwoordig schering en inslag. Uit de survey blijkt dat internationale samenwerking de belangrijkste trend is om digitale soevereiniteit te vergroten, al verschilt de aanpak per land aanzienlijk.

Frankrijk kiest massaal voor open source en investeert in lokale infrastructuur, terwijl Duitse instellingen eigen diensten ontwikkelen en onderling uitwisselen. In Nederland ligt de nadruk sterker op landelijke standaardisatie. Dat Nederlandse instellingen op het eerste gezicht minder investeren in eigen infrastructuur heeft een logische verklaring, verduidelijkt Bert Kremer, hoofd ict bij ArtEZ University of the Arts. Anders dan in Duitsland of Frankrijk beschikt Nederland over een centraal geregeld glasvezelnetwerk en de landelijke coöperatie SURF. Toch blijft infrastructuur een cruciaal aandachtspunt door de snelgroeiende behoefte aan rekencapaciteit en datacentra.

Stijgende kosten en vendor lock-ins

Een ander belangrijk knelpunt is de afhankelijkheid van enkele grote softwareleveranciers, zogeheten vendor lock-ins. Behalve van Amerikaanse Big Tech-bedrijven zijn instellingen afhankelijk van specifieke aanbieders van campusmanagement- en ERP-systemen. Licentiewijzigingen en prijsverhogingen zetten de budgetten fors onder druk. Terwijl Europees breed bij een kwart van de deelnemers het budget daalde, gaf de helft van de Nederlandse respondenten aan te maken te hebben met een gereduceerd budget.

Om deze kostenstijgingen op te vangen, zoeken Nederlandse instellingen steeds vaker naar alternatieven, zoals de opensource-app Yivi, Nextcloud en AI Chat van de Universiteit van Amsterdam.

Samenwerking levert winst op

Volgens de betrokkenen onderstreept het ZKI Top Trends Report de noodzaak voor een grotere Nederlandse deelname aan de komende edities. Een brede respons levert de nodige feiten op om strategische keuzes beter te onderbouwen. Doordat de bedrijfsvoering en onderwijslogistiek bij de meeste instellingen in de basis overeenkomen, levert een sterke onderlinge samenwerking en kennisdeling uiteindelijk direct winst op voor het gehele onderwijs en onderzoek.