Belastingdienst verwacht pas eind 2028 meer ruimte voor vernieuwing van ICT

Dat blijkt meldt staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën in een Kamerbrief, waarin onder meer vragen van CDA-Kamerlid Van Dijk over de ICT-planning worden beantwoord. Volgens de brief draait de software straks op servers van de Belastingdienst zelf of op servers die de dienst controleert. Dat kan nu mede doordat de Belastingdienst erin is geslaagd de capaciteit van zijn datacenters te vergroten. Als eerste wordt in 2027 de voorziening voor mail en agenda op eigen servers gerealiseerd. Later in 2027 en in 2028 volgen Europese open source-oplossingen voor persoonlijke opslag en samenwerking.

Weinig ruimte voor vernieuwing

De Belastingdienst besteedt op dit moment ongeveer 55 procent van de beschikbare ICT-capaciteit aan modernisering om te voorkomen dat systemen uitvallen. Nog eens 40 procent gaat naar wetgeving en andere externe verplichtingen. Slechts 5 procent blijft over voor strategische vernieuwing. De staatssecretaris wil die verhouding de komende jaren verschuiven naar maximaal 20 procent voor modernisering en minimaal 20 procent voor vernieuwing.

Volgens de huidige planning bereikt de Belastingdienst eind 2028 een omslagpunt, omdat de modernisering dan minder capaciteit vraagt. Dat geldt nog niet voor alle onderdelen van de organisatie. In sommige ketens lopen ook dan nog moderniserings- of wetgevingstrajecten. De technische achterstand ontstond volgens de brief doordat modernisering en levenscyclusbeheer van systemen in het verleden te weinig prioriteit kregen. In 2023 besloot de toenmalige bewindspersoon dit voorrang te geven.

Gevolgen voor archiefbeheer en omzetbelasting

De terugkeer van M365 naar eigen servers heeft ook nadelen. Een aantal voorzieningen om de informatiehuishouding op orde te brengen zat in het Microsoft-pakket en is op eigen servers niet beschikbaar. De Belastingdienst onderzoekt nog wat nodig is om dat op te lossen. Ook het tijdpad van de vervanging verandert. De dienst houdt rekening met het advies van het Adviescollege ICT-Toetsing om per functionaliteit alternatieven te onderzoeken en niet uit te gaan van één leverancier.

Ook bij de modernisering van de omzetbelasting leidden geopolitieke ontwikkelingen tot extra werk. De Belastingdienst neemt de hosting van de leverancier over om het nieuwe systeem verantwoord in gebruik te kunnen nemen. Daardoor schuift de livegang van VAT-refund op naar april 2027. De uitrol van de binnenlandse omzetbelasting, die op 1 juli 2027 stond gepland, verschuift naar het derde kwartaal van 2027.

Bezwaarproces en generieke voorzieningen

Als voorbeelden van strategische initiatieven noemt Eerenberg het herontwerp van het bezwaarproces. Het aantal bezwaar- en beroepsprocedures neemt toe, en generatieve AI maakt het voor burgers eenvoudiger om bezwaar te maken. De Belastingdienst wil het proces automatiseren en uniformeren. Daarnaast noemt de staatssecretaris het tijdig moderniseren van verouderde systemen als vast onderdeel van levenscyclusbeheer, en het ontwikkelen van voorzieningen die in de hele organisatie bruikbaar zijn, zoals het programma Grip op Gegevens en een centraal platform voor document- en archiefbeheer.

De staatssecretaris wil hierover op 7 oktober met de Tweede Kamer spreken tijdens een commissiedebat. Hij biedt de Kamer ook een technische briefing en een werkbezoek aan. In het eerste kwartaal van 2027 volgt een roadmap waarin de prioritering van de initiatieven verder wordt uitgewerkt.