SeaSEC bundelt krachten tegen sabotage en spionage op de Noordzee

De redactie van Dutch IT Channel en Dutch IT Leaders woonde tijdens de week van de ONE Conference 2026 in Den Haag een presentatie bij van Peter Baars, projectleider bij SeaSEC. Baars lichtte toe hoe de organisatie – opgericht in december 2023 onder de vlag van de Northern Naval Capability Cooperation (NNCC) – zich inzet voor de bescherming van de kritieke onderwaterinfrastructuur op de Noordzee.

Dichtmaken van blinde vlekken op de Noordzee

De uitdagingen op de Noordzee zijn enorm. De Nederlandse Exclusieve Economische Zone (EEZ) beslaat een uitgestrekt en drukbevaren gebied, maar de bewaking kent fysieke beperkingen. Buiten de 12-mijlszone ontbreekt op veel plekken continue radardekking.
"De Kustwacht volgt het scheepvaartverkeer momenteel voornamelijk via het Automatic Identification System (AIS)," legde Baars uit. "Maar kwaadwillende actoren kunnen hun AIS-transponder eenvoudig uitschakelen. Schepen varen naar een kritieke locatie boven een datakabel of pijpleiding, zetten het systeem uit, voeren onderwateractiviteiten uit met duikers of apparatuur, en varen vervolgens door. Achteraf claimen ze simpelweg dat er sprake was van een technische storing. Om deze blinde vlekken op te heffen, hebben we dringend meer radardekking en actieve sensoren op zee nodig."

Waar een breuk in een internationale glasvezelkabel vaak nog opgevangen kan worden door dataverkeer om te leiden via alternatieve routes, is de impact bij energie-infrastructuur direct voelbaar. "Pijpleidingen hebben geen redundantie," benadrukte Baars. "Als een hoofdleiding van Noorwegen naar Nederland wordt gesaboteerd – zoals we zagen bij de Nord Stream-pijpleidingen in de Oostzee – hebben we onmiddellijk een gigantisch probleem."

Internationaal defensie-initiatief

SeaSEC is opgericht vanuit de NNCC, een samenwerkingsverband van zeven landen met vergelijkbare ondiepe kustwateren: Nederland, Duitsland, Denemarken, Finland, Zweden, Noorwegen en sinds kort ook België. De operationele kern van SeaSEC bestaat uit een toegewijd Nederlands team binnen COMMIT (Commando Materieel en IT), de defensieorganisatie die verantwoordelijk is voor de IT- en materieelverwerving van de krijgsmacht.

De missie van SeaSEC is het versnellen van de ontwikkeling, testfase en adoptie van onbemande en autonome maritieme systemen (zowel op, boven als onder water). Om dit te faciliteren beschikt de organisatie over de Offshore Test Site (OTS), een speciaal aangewezen testgebied van 10 bij 10 nautische mijl voor de kust van Scheveningen. Hier kunnen defensie en de industrie in een realistische omgeving experimenteren met geavanceerde sensoren, drones en autonome onderwatervoertuigen (ROV's en AUV's).

Innovatie via de SeaSEC Challenge Weeks

Een centraal onderdeel van de werkwijze van SeaSEC zijn de zogeheten Challenge Weeks. Tijdens deze meerdaagse beproevingen – die reeds plaatsvonden in Scheveningen, het Zweedse Göteborg en het Duitse Rostock – leggen kennisinstituten (zoals TNO, MARIN en NLR) en de marine concrete operationele vraagstukken voor aan commerciële technologiebedrijven.

Bedrijven nemen op eigen kosten deel en testen hun systemen in consortiumverband. De uitdagingen variëren van het opsporen van kleine, verstopte objecten naast pijpleidingen (No Pipe to Lose) tot het detecteren en volgen van geavanceerde, vijandige AUV's in een drukbevaren gebied.

Baars wees op een belangrijke dynamiek binnen de maritieme techsector: "We zagen dat de civiele industrie al heel veel krachtige oplossingen biedt, maar dat de omstandigheden op de Noordzee – zoals sterke stromingen en troebel water – extreem veeleisend zijn. Een opvallende en positieve bevinding is dat commerciële bedrijven niet primair als concurrenten optreden, maar juist opvallend snel consortiums vormen om technologieën zoals sonar, radar en onderwatercamera's met elkaar te integreren."

Multi-domain integratie en de 'Agentic' toekomst van de marine

Naast de SeaSEC-challenges werkt het team nauw samen met de Task Force Maritime Uncrewed van de Koninklijke Marine. Waar marineschepen nu nog voornamelijk bemand varen, is het doel om vlootverbanden in de toekomst te omgeven met een zwerm van autonome vliegende, varende en duikende drones.
Een van de cruciale IT-uitdagingen hierbij is het overkoepelende softwarebeheer. Tijdens recente beproevingen werd getest hoe één enkele operator via één geïntegreerd computerscherm gelijktijdig een vliegende drone, een onbemand oppervlakteschip (USV) en een onderwater-ROV kan aansturen en gegevens kan laten uitwisselen.

Daarnaast onderzoekt SeaSEC hoe ontmantelde gasplatforms op de Noordzee, zoals het Q13a-A-platform nabij de testlocatie, een tweede leven kunnen krijgen als strategische hub. Door defensiesensoren, laadstations voor drones en radarsystemen op deze platforms te plaatsen – eventueel gecombineerd met waterstofproductie of civiele initiatieven – kan de reactietijd bij dreigingen drastisch worden verkort.

Toekomstvisie: Van offshore testen naar brede standaardisatie

De belangstelling vanuit de industrie voor het werk van SeaSEC is enorm. Voor de komende Challenge Week in het Zweedse Karlskrona meldden zich maar liefst 101 bedrijven aan. Vanwege de beschikbare capaciteit moet SeaSEC deze aanmeldingen stroomlijnen en stimuleren dat partijen gecombineerd als consortium deelnemen.
Door de nauwe banden tussen de West-Europese zeemachten, kennisinstellingen en de innovatieve technologiesector legt SeaSEC het fundament voor een nieuwe, datagedreven onderwaterbeveiliging. Daarmee verschuift de beveiliging van de Noordzee van reactief patrouilleren naar continue, geautomatiseerde monitoring van de vitale infrastructuur die de Europese economie draaiende houdt.