EU-raad versoepelt AVG voor het trainen en inzetten van AI-modellen
De lidstaten van de Europese Unie zijn binnen de Europese Raad akkoord gegaan met een ingrijpende wijziging van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Het goedgekeurde voorstel stelt dat de verwerking van persoonsgegevens 'in de context van AI' in beginsel automatisch rechtmatig wordt geacht. Volgens de voorgestelde regeling (artikel 88bis) kunnen bedrijven de verwerking en training van AI-modellen baseren op een aangenomen 'gerechtvaardigd belang', zonder dat daar voorafgaande toestemming van gebruikers voor nodig is.
De wetswijziging, die onderdeel uitmaakt van het zogeheten Digital Omnibus-voorstel, maakt het voor technologiebedrijven mogelijk om ook historisch verzamelde persoonsgegevens en data van niet-klanten te gebruiken voor AI-toepassingen. De lidstaten hebben verwijzingen toegevoegd naar bestaande artikelen over bezwaarrechten en technische beveiligingsmaatregelen, maar critici stellen dat deze toevoegingen geen feitelijke inhoudelijke waarborgen bieden tegen grootschalige dataverwerking.
Daarnaast stelt de Raad voor om de definitie van persoonsgegevens in te perken. Gegevens die werken met pseudoniemen — zoals IP-adressen, gebruikers-ID's en tracking-nummers — zouden in veel gevallen niet meer automatisch onder de bescherming van de AVG vallen. Bedrijven krijgen daardoor meer ruimte om zelf te bepalen of data als persoonsgegeven geldt.
Privacyorganisatie noyb en oprichter Max Schrems bekritiseren het raadsbesluit scherp. Volgens Schrems leidt de regelgeving tot een 'digitale onteigening' van Europese burgers, waarbij commerciële belangen van voornamelijk Amerikaanse en Chinese technologiebedrijven zwaarder wegen dan het grondrecht op privacy. Schrems wijst er bovendien op dat de maatregel kan leiden tot een uitstroom van Europese kennis en data naar buitenlandse marktpartijen.
Het besluit van de Europese Raad is nog geen definitieve wetgeving. De Raad moet hierover nog onderhandelingen voeren met het Europees Parlement en de Europese Commissie in een zogeheten triloog. Binnen het Europees Parlement is de positionering nog in behandeling; centrumlinkse fracties en diverse andere groeperingen verzetten zich vooralsnog tegen het schrappen van de bestaande privacywaarborgen.