Hoge AI-waarderingen vormen risico voor stabiliteit
De vooruitzichten voor de financiële stabiliteit in de eurozone staan onder druk door hooggestemde winstverwachtingen rond kunstmatige intelligentie (AI), oplopende begrotingstekorten en aanhoudende geo-economische spanningen. Dat concludeert de Europese Centrale Bank (ECB) in haar halfjaarlijkse Financial Stability Review. Hoewel de Europese bankensector over stevige buffers beschikt om schokken op te vangen, zijn vooral niet-bancaire financiële instellingen kwetsbaar voor plotselinge koerscorrecties.
Het enthousiasme over de economische mogelijkheden van AI heeft de afgelopen periode geleid tot forse stijgingen op de wereldwijde aandelenmarkten. Volgens de ECB leunen de huidige waarderingen echter op zeer ambitieuze winstverwachtingen. Die kunnen onder druk komen te staan door financieringsvraagstukken of concurrentie van goedkopere AI-modellen. Omdat investeringen in AI-infrastructuur steeds vaker met schulden worden gefinancierd, waarschuwt de centrale bank dat een omslag in het beleggerssentiment niet beperkt hoeft te blijven tot de aandelenmarkt, maar ook kan overslaan naar de obligatiemarkten.
Naast de AI-markt vormen onevenwichtigheden in de overheidsfinanciën van grote economieën een belangrijk risico. In de eurozone maken hoge schuldenniveaus en een toenemende leenbehoefte van overheden de markt voor staatsobligaties gevoeliger voor abrupte herprijzingen. Deze kwetsbaarheid wordt versterkt doordat staatsobligaties vaker in handen zijn van beleggers die snel reageren op nieuws en met geleend geld handelen. Aanhoudende handelsspanningen, hogere energieprijzen en een zwakke economische groei kunnen de overheidsfinanciën verder belasten, waardoor regeringen minder financiële ruimte overhouden om toekomstige schokken op te vangen.
Volgens ECB-vicepresident Boris Vujčić blijven de risico's voor de financiële stabiliteit hierdoor verhoogd. Hij wijst erop dat banken weliswaar goed gepositioneerd zijn dankzij sterke winstcijfers, solide kapitaalbuffers en ruime liquiditeit, maar dat de kwetsbaarheden groter zijn bij bepaalde niet-banken, zoals beleggingsfondsen en verzekeraars. In die sector nemen de risico's toe terwijl het macroprudentiële toezicht er minder ver ontwikkeld is. Door de nauwe verwevenheid tussen banken en niet-banken kunnen schokken zich bovendien sneller verspreiden en versterken binnen het gehele financiële systeem.
Hoewel de economie van de eurozone tot nu toe veerkrachtig is gebleken ondanks energieschokken, handelsfricties en extreem weer, kunnen langdurige verstoringen in de energievoorziening en onzekerheid over het handelsbeleid die veerkracht alsnog op de proef stellen. Voor huishoudens en bedrijven kan dit leiden tot grotere problemen bij het terugbetalen van hun leningen. De ECB benadrukt dat het behoud van de weerbaarheid van banken een topprioriteit blijft, naast het aanpakken van liquiditeits- en schuldenrisico's bij niet-banken en het versnellen van de Europese spaar- en investeringsunie om de economische groei en concurrentiekracht te ondersteunen.