Circulaire IT wordt doorslaggevende factor bij Europese overheidsopdrachten

Een voorgestelde herziening van de Europese wetgeving voor overheidsopdrachten kan de uitrol van circulaire IT binnen de Europese Unie in een versnelling brengen. Het voorstel van de Europese Commissie voor een geactualiseerde EU Public Procurement Act bevat specifieke criteria die duurzame, circulaire en sociaal verantwoorde inschrijvingen belonen. Volgens marktanalist Omdia biedt dit aanzienlijke kansen voor Europese IT-kanaalpartners, waaronder resellers, IT-dienstverleners en Managed Service Providers (MSP’s) die gespecialiseerd zijn in refurbished apparatuur, herbruikbare hardware en Hardware-as-a-Service (HaaS)-modellen.

De voorgestelde herziening moet de inmiddels twaalf jaar oude aanbestedingsregels vereenvoudigen en harmoniseren. Binnen het omvangrijke wetsvoorstel vormt Artikel 51 (Circulaire economie en bronefficiëntie) een belangrijk onderdeel. Dit artikel geeft overheidsinstanties binnen de EU een wettelijk mandaat om milieubewuste hardware-levenscycli op te nemen in openbare tenders. De nieuwe regels stappen af van een puur prijsgestuurde gunning: milieucriteria, sociale aspecten en de voorkeur voor leveranciers uit de EU moeten gezamenlijk voor minstens 30 procent meewegen in de beoordeling. Naar verwachting wordt de herziene wetgeving eind 2027 definitief vastgesteld.

Verankering van circulaire IT in aanbestedingscriteria

Artikel 51 omvat criteria die gericht zijn op de levensduur, herstelbaarheid en upgradebaarheid van producten, evenals het gebruik van hergebruikte, gereviseerde (refurbished/remanufactured) en gerecyclede materialen. Naast de circulairiteitsnormen vereist Artikel 52 dat publieke inkopers de aanschaf van energie-efficiënte hardware prioriteit geven. Ook sociale criteria spelen een rol: inschrijvers die kunnen aantonen dat zij inclusieve werkgelegenheid bieden—zoals het opleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt voor de reparatie van apparatuur—kunnen rekenen op een positief onderscheidend vermogen.

Hoewel geharmoniseerde regelgeving binnen de gehele Unie tot dusver ontbrak, boeken IT-dienstverleners in de publieke sector al langer successen met circulaire hardware. Druk vanuit de maatschappij, eisen rondom transparantie en klimaatdoelstellingen van overheden leidden de afgelopen jaren al tot grote circulaire overheidscontracten. Zo gunde het Nederlandse Ministerie van Economische Zaken in 2021 een meerjarig IT-contract van 474 miljoen euro voor duurzame, herstelbare apparatuur met een TCO Certified-keurmerk aan diverse Europese mkb-resellers. In de Italiaanse regio Toscane geldt al sinds 2020 een kaderovereenkomst van 41 miljoen euro die de inkoop van herstelbare apparaten met een minimale levensduur van vijf jaar voorschrijft.

Brede criteria en de noodzaak tot handhaving

De formulering van de nieuwe wetgeving beperkt zich niet alleen tot 'second-life' apparatuur. Ook nieuwe hardware met een circulair ontwerp—zoals modulaire opbouw, gemakkelijke demontage en een hoog percentage gerecycled materiaal—valt binnen de scoop. Grote hardwarefabrikanten spelen hier al op in door samen te werken met organisaties voor herstelbaarheid of door gerecyclede grondstoffen als standaard in hun productieketens op te nemen.

De daadwerkelijke impact van de vernieuwde richtlijn hangt volgens Omdia echter af van de mate waarin de regels concreet worden gehandhaafd. Eerdere nationale initiatieven, zoals de Franse wetgeving die voorschreef dat minimaal 20 procent van de overheids-IT gereviseerd moest zijn, lieten een beperkt effect zien doordat inkopers niet verplicht waren om de circulaire optie boven nieuw aan te nemen. Indien de definitieve EU-tekst mazen bevat—zoals een 'pas toe of leg uit'-clausule—bestaat het risico dat beslissingen in de praktijk alsnog primair op prijs worden genomen.

Desondanks biedt het wetsvoorstel het Europese IT-kanaal een kans om zich te onderscheiden. Dienstverleners die via concrete data de klimaatwinst, de reductie van elektronisch afval en de kostenbesparingen van circulaire IT kunnen aantonen, hebben de kaarten in handen om de komende jaren een sterkere positie in te nemen bij overheidsaanbestedingen.