AI maakt nepwebshops ononderscheidbaar van echt

Met de drukke winkelperiode voor de deur roepen experts op tot extra waakzaamheid. Tijdens Black Friday in 2025 gaven Nederlandse huishoudens zo'n dertig procent meer uit dan op een reguliere dag. Oplichters spelen in op deze koopdrang door valse webwinkels op te zetten. Dat de herkenning moeilijker wordt, ziet ook controleplatform Checkjelinkje: sinds een recente update analyseert het platform 274 procent meer soorten datapunten dan eind 2024 om fraudeurs te ontmaskeren.

Vertrouwen op verkeerde signalen en risicovol gedrag

Veel Nederlanders laten zich bij hun online aankopen verleiden door verkeerde aannames of zetten de betrouwbaarheid opzij voor een scherpe prijs:

• Zoekmachineresultaten: Bijna één op de vijf Nederlanders (19 procent) neemt aan dat een webshop betrouwbaar is als deze bovenaan verschijnt in zoekmachines zoals Google of Bing.
• Prijs boven bekendheid: Één op de zeven consumenten vindt een lage prijs belangrijker dan de bekendheid van een webwinkel.
• Exclusieve aanbiedingen: Één op de zeven vindt de bekendheid van een shop niet relevant zolang het gezochte product leverbaar is.

Met name jongere shoppers nemen risico's. Drie op de tien Nederlanders onder de dertig jaar kochten het afgelopen jaar bij een webwinkel ondanks twijfels. Bij tijdsdruk, zoals aflopende aanbiedingen of beperkte voorraden, bestelt 24 procent van de jongeren onder de dertig gehaast zonder grondige controle. Tegelijkertijd heerst er onterecht zelfvertrouwen: 28 procent van de Nederlanders onder de 40 denkt een nepwebshop direct te herkennen, tegenover ruim 10 procent bij 40-plussers.

Professionele AI-fraude en het vervagen van kenmerken

Kathelijne Swaak, fraude-expert bij ABN AMRO, licht de ontwikkeling toe: "Nepwebshops zijn de afgelopen jaren zo professioneel geworden dat ze bijna niet meer van echt te onderscheiden zijn. Met AI bouwt een fraudeur in een handomdraai een webshop, compleet met gekochte reviews en domeinnamen die lijken op die van bekende merken. De kenmerken waar we vroeger op letten, maken fraudeurs inmiddels na. Kijk daarom vooral naar de deal zelf. Is die te mooi om waar te zijn? Dan is dat een van onze rode vlaggen bij oplichting. Neem de tijd en check de link met een link checker of op de site van de politie om te controleren of er aangiftes zijn geweest. En twijfel je? Soms is de beste deal de deal die je laat liggen."

Ruben Gommers, oprichter van Checkjelinkje, vult aan: "Of een aanbieding te mooi is om waar te zijn beoordeel je met je gezonde verstand, maar een nagemaakte website herken je met het blote oog bijna niet meer. Je haalt die er allang niet meer uit door op één of twee losse kenmerken te letten, maar pas als je veel signalen combineert: van hoe een pagina is opgebouwd tot hoe een website zich gedraagt en waar die om vraagt. Wij openen een link daarom eerst op de achtergrond om al die punten in een paar seconden naast elkaar te leggen. Als je dat als consument zelf moet uitzoeken, heb je daar een dagtaak aan."

Hoewel 89 procent van de Nederlanders bij een onbekende webshop eerst onderzoek doet voordat zij overgaan tot aankoop, adviseren ABN AMRO en Checkjelinkje om tijdens de komende feestdagen extra alert te blijven en webadressen vóór betaling zorgvuldig te controleren.