Gaia-X over cloud-soevereiniteit: alleen Europese certificering telt
Tijdens een scherpe discussie over digitale soevereiniteit tijdens de Gaia-X Summit 2025 in Porto is de verhouding tussen Europese industrieën en Amerikaanse techreuzen (hyperscalers) op scherp gezet. De kernvraag: kunnen bedrijven als Microsoft en Amazon werkelijk data-soevereiniteit garanderen in het licht van de Amerikaanse Cloud Act? Voor Catherine Jestin (foto), topvrouw bij Airbus en voorzitter van GAIA-X, is het antwoord helder: beloften van techbedrijven zijn onvoldoende; alleen het oordeel van Europese toezichthouders is bindend.
De "marketing" van soevereiniteit
De discussie laaide op na een kritische vraag vanuit het publiek. Een aanwezige wees op het feit dat Microsoft in een Franse rechtbank heeft toegegeven geen absolute data-soevereiniteit te kunnen garanderen zolang de Amerikaanse overheid via de Cloud Act data kan opeisen. "Zijn de soevereiniteitsdiensten die zij aanbieden dan puur marketing?" luidde de vraag. Jestin reageerde nuchter op de suggestie van marketing: "Of het pure marketing is weet ik niet, maar voor ons bij Airbus is de positie duidelijk: de certificering en goedkeuring van onze cloud-diensten moet komen van Europese autoriteiten."
Hierbij wordt specifiek gekeken naar de ANSSI in Frankrijk en het BSI in Duitsland. "Als ANSSI en BSI mij vertellen: 'het is niet goed genoeg', dan is het gewoon niet goed genoeg. Dat respecteer ik," aldus de Jestin.
Vertrouwen vs. wetgeving
De discussie legde een pijnlijk punt bloot: techreuzen zoals AWS en Microsoft beweren vaak transparant te zijn en nog nooit data te hebben overhandigd aan de Amerikaanse overheid. Toch biedt dit geen garanties voor de toekomst."
Het feit dat ze het in het verleden niet hebben gedaan, garandeert niet dat ze het in de toekomst niet zullen doen," stelde Jestin. Het probleem is juridisch van aard: Amerikaanse bedrijven worden door de wet gedwongen mee te werken. "De manier waarop de wet geschreven is, garandeert niet dat ze het niet zullen doen. Ze zullen zelfs geïnstrueerd worden om het te doen," klonk het. Dit betekent voor Airbus een strikte scheiding in hun IT-strategie. "Ik werk graag met AWS, Google en Microsoft. En ik gebruik hun diensten," gaf de spreker toe. "Maar niet voor de meest kritieke applicaties en diensten die Airbus uitvoert".
Het 'Trump 2.0' effect
De geopolitieke realiteit, met name de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis (door een vragensteller uit het publiek aangeduid als "Trump 2.0"), heeft de discussie over soevereiniteit in een stroomversnelling gebracht. Op de vraag of de vertrouwensfactor is verslechterd onder het vooruitzicht van een tweede termijn van Trump, was het antwoord stellig: "Het is niet verbeterd".
Toch heeft deze ontwikkeling een onverwacht positief neveneffect voor Europa. Waar er voorheen verdeeldheid heerste over de noodzaak van strikte soevereiniteitseisen (waarbij Frankrijk vaak een strengere lijn volgde dan andere landen), zorgt de huidige situatie voor Europese eenheid. "De discussie over Europese soevereiniteit is negen of tien maanden geleden echt opnieuw opgestart," analyseerde Jestin. De conclusie is dat Europa door de externe druk van "Trump 2.0" en de afhankelijkheid van techreuzen gedwongen wordt om de rijen te sluiten. "Dat is de prijs die je betaalt als je afhankelijk bent en geen controle hebt over je eigen toekomst," besloot de Airbus-topvrouw.
