Kabinet: Digitalisering moet Nederlands stroomnet redden

De druk op het Nederlandse elektriciteitsnet is historisch hoog. In een brief aan de Kamer benadrukt het Directoraat-generaal Klimaat en Energie dat een slim energiesysteem niet langer een keuze is, maar een noodzaak. "Een gerichte aanpak van netcongestie staat of valt met scherp inzicht in de belasting en capaciteit van het net," aldus het kabinet.

Vijf pijlers voor een slim net

De agenda, die in nauwe samenwerking met netbeheerders, ICT-bedrijven en kennisinstellingen is opgesteld, focust op vijf thema's:

1. Inzicht: Het digitaliseren van de 'blinde vlekken' in het stroomnet om vraag en aanbod beter te voorspellen.
2. Beter benutten: Inzet van sensoren, AI en slimme algoritmes om de bestaande netwerkcapaciteit optimaal te gebruiken.
3. Toegeruste deelnemers: Ondersteuning voor huishoudens en bedrijven met Home Energy Management Systemen (HEMS) die automatisch energie verbruiken op goedkope of rustige momenten.
4. Weerbaarheid: Het beschermen van het complexe, gedistribueerde systeem tegen cyberaanvallen en het voorkomen van afhankelijkheid van dominante buitenlandse tech-reuzen.
5. Planning: Gebruik van digital twins en visualisatietools om de aanleg van nieuwe infrastructuur te versnellen.

Slimme apparaten op één lijn

Een opvallend punt in de agenda is de focus op standaardisatie. In november 2025 zijn bij het NEN drie trajecten gestart om technische afspraken te maken voor slimme apparaten. Zonder deze uniforme 'taal' kunnen apparaten zoals warmtepompen en laadpalen niet effectief communiceren met het stroomnet om overbelasting te voorkomen.

Regie bij Topsector Energie

Hoewel het ministerie van Klimaat en Groene Groei de politieke verantwoordelijkheid draagt, ligt de dagelijkse coördinatie van de agenda bij de Topsector Energie. De agenda wordt de komende jaren stapsgewijs uitgebreid naar andere sectoren, zoals de gas- en warmteketen. In 2028 volgt een volledige herijking van de plannen.