Nederlandse digitale infrastructuur sterk afhankelijk van Amerikaanse cloudbedrijven

Microsoft heeft met 49 procent het grootste marktaandeel onder de onderzochte domeinnamen. Ter vergelijking: het Nederlandse Solvinity, dat onder meer DigiD beheert en mogelijk wordt overgenomen door een Amerikaans bedrijf, heeft een aandeel van minder dan 1 procent.

Zorgsector en overheid

Bijna alle ziekenhuizen met een patiëntenportaal (29 van de 70) maken gebruik van Amerikaanse servers. In 28 gevallen loopt de data via Microsoft, in één geval via Cloudflare. Volgens Chipsoft, leverancier van patiëntendossiers, hebben drie ziekenhuizen hun dossiers volledig naar Microsoft-servers verplaatst. "Dat is een eigen afweging van ziekenhuizen," aldus het bedrijf.

Ook de overheid verplaatst steeds meer data naar Amerikaanse clouddiensten. Zo verhuist de Belastingdienst zijn e-mail naar Microsoft, een stap die eerder al werd gezet door de Eerste en Tweede Kamer, de Autoriteit Financiële Markten en de Nederlandse Zorgautoriteit.

Amerikaanse wetgeving

De afhankelijkheid baart zorgen, met name omdat Amerikaanse wetgeving toegang geeft aan inlichtingen- en opsporingsdiensten. Microsoft meldt dat in de tweede helft van 2024 57 keer om data buiten de VS werd gevraagd, waarvan vijf keer bij bedrijven. Volgens het bedrijf gebeurt dit alleen in "uitzonderlijke omstandigheden waarin een vermoeden van een ernstig misdrijf wordt vastgesteld."

Tweede Kamerlid Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA) noemt de situatie onbegrijpelijk: "Ons land ligt aan het infuus van de techbro's van Trump en de helft daarvan bij één merk. Dat dit zo ontspoord is, is onbegrijpelijk."

Autonomie-activist Bert Hubert, die al jaren waarschuwt voor digitale afhankelijkheid, vindt de aandacht in de Tweede Kamer welkom, maar laat: "Het is ook wel belachelijk laat. Dit is al vijf jaar aan de gang." Hij wijst op het risico dat Nederlandse systemen, die nog zelf hadden kunnen draaien, in hoog tempo naar Amerikaanse cloudomgevingen verhuizen.

'We zitten in de houdgreep'

De afhankelijkheid wordt urgenter nu sancties onder president Trump een reëel risico vormen. Het Internationaal Strafhof in Den Haag is al getroffen door Amerikaanse maatregelen. Kathmann stelt: "We zitten in de houdgreep. We kunnen ons daar alleen uitworstelen door rap digitaal onafhankelijker te worden."

Of de huidige politieke discussie, bijvoorbeeld over Groenland, leidt tot verandering, is onzeker. Hubert: "Ik heb de indruk dat bedrijven nu wel de pauzeknop indrukken, behalve binnen de overheid. Ik heb niet het idee dat het daar een thema is, ook niet binnen de formatie." 

De volledige analyse van de NOS is hier te vinden.