Amsterdam kiest voor Europese cloud: 'Digitale autonomie centraal'

"Continuïteit, efficiëntie en privacy vormen samen het vertrouwen van onze burgers," aldus de gemeente. In de nieuwe strategie wordt expliciet rekening gehouden met de toegenomen onvoorspelbaarheid in de wereld. De kernboodschap: Amsterdam wil minder afhankelijk zijn van grote, niet-Europese technologiebedrijven, zeker als het gaat om kritieke processen.

Digitale autonomie: 'Autonoom, tenzij'

De strategie introduceert het principe 'autonoom, tenzij'. Dit betekent dat voor bedrijfskritische systemen en hoogvertrouwelijke data in principe wordt gekozen voor soevereine Europese cloud-omgevingen. Hiermee wil de gemeente voorkomen dat buitenlandse overheden of commerciële partijen buiten de Europese Economische Ruimte (EER) invloed kunnen uitoefenen op Amsterdamse gegevens.

Voor AI-toepassingen en nieuwe technologische ontwikkelingen geldt dat deze 'soeverein-by-design' moeten worden ingericht. Dit houdt in dat de onafhankelijkheid al bij de bouw of inkoop van de technologie wordt gewaarborgd.

Een uniform keuzeproces

Om te bepalen hoe nieuwe IT-voorzieningen worden ingericht, volgt de gemeente een strak proces. Hierbij wordt eerst gekeken of een oplossing landelijk (via de VNG of het Rijk) kan worden opgepakt om schaalvoordelen te benutten. Pas als landelijke of lokale hergebruik-opties niet voldoen, wordt gekeken naar maatwerk of specifieke inkoop.

De vijf pijlers van de strategie

De koers voor 2026-2030 rust op vijf belangrijke resultaten:

1. Vergroten van weerbaarheid: Geen afhankelijkheid van niet-Europese partijen voor vitale systemen.
2. Realistisch stappenplan: Ambitieuze doelen, maar met oog voor wat praktisch en financieel haalbaar is.
3. Veilige informatievoorziening: Data landt op een plek die past bij de gevoeligheid ervan, zonder in te leveren op veiligheid.
4. Sterke regie: Amsterdam gaat proactief sturen op wat de markt biedt, in plaats van passief te volgen.
5. Flexibiliteit: Gebruik van open source en exitstrategieën om een 'vendor lock-in' (gevangen zitten bij één leverancier) te voorkomen.

Samenwerking en Overheidscloud

Amsterdam staat hierin niet alleen. De strategie sluit nauw aan bij de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en het beleid van de Rijksoverheid. De gemeente zet actief in op de ontwikkeling van een speciale Overheidscloud. Samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wordt gestreefd naar een gezamenlijke inkoop van 80% van de generieke IT-voorzieningen.

Financiële toekomst

Hoewel het vaststellen van het kader zelf geen direct extra geld kost, erkent het college dat de uitvoering financiële impact zal hebben. De kosten voor het versnellen van de digitale autonomie zullen apart aan de raad worden voorgelegd via de 'Meerjarenstrategie Digitale Autonomie', waarbij per onderdeel een businesscase wordt opgesteld.