Senaat is kritisch over digitale koers Nederland
De commissie voor Digitalisering van de Eerste Kamer id indringend bijgepraat over de koers van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). Tijdens een deskundigenbijeenkomst op 3 februari luidden wetenschappers en topfunctionarissen de noodklok: zonder scherpe keuzes en fundamentele aandacht voor grondrechten dreigen de ambities te stranden in verouderde systemen.
De centrale vraag van de middag was even simpel als complex: hoe kan de NDS écht effectief zijn en wat is de specifieke rol van de senaat hierin? De antwoorden van de experts varieerden van technologische efficiëntie tot ethische waakzaamheid.
Structurele spanningen
Volgens Bram Klievink, hoogleraar aan de Universiteit Leiden, moet de overheid stoppen met digitalisering te zien als een 'extraatje'. Het is inmiddels de ruggengraat van nagenoeg elk beleidsterrein. Klievink signaleert echter drie structurele spanningen die het succes van de NDS in de weg staan:
- De frictie tussen centrale regie vanuit Den Haag en de uitvoering bij gemeenten.
- De kloof tussen innovatieve ambities en de "erfenis" van verouderde IT-systemen.
- De match tussen papieren beleid en de weerbarstige praktijk van de burger.
"We hebben geen behoefte aan méér structuren, maar aan realisme en duidelijke prioriteiten," aldus Klievink.
Lessen van de zuiderburen
Hoe het efficiënter kan, liet Frank Robben zien. Als architect van de Belgische Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid toonde hij aan dat decentraal beheer van brongegevens leidt tot een overheid die proactiever en privacyvriendelijker opereert. Het Belgische model dient als inspiratie voor hoe Nederland de dienstverlening aan de burger naar een hoger plan kan tillen zonder de privacy op te offeren.
Waakhond voor grondrechten
Toch is efficiëntie niet het enige ijkpunt. Rick Lawson van het College voor de Rechten van de Mens benadrukte dat grondrechten "by design" in de strategie verankerd moeten zijn. Hij uitte zijn zorgen over de neiging om Europese digitale regels te versoepelen onder de vlag van 'innovatie'. "Grondrechten mogen nooit het onderspit delven ten gunste van technologische vooruitgang," waarschuwde Lawson de aanwezige senatoren.
De rol van de Eerste Kamer
Nathan Ducastel, voorzitter van de NDS-Raad, sloot de rij met een directe oproep aan de senaat. Volgens hem is de tijd van vrijblijvendheid voorbij. Hij pleit voor meer standaardisatie en ziet een cruciale taak voor de Eerste Kamer bij het toetsen van nieuwe wetgeving op digitale uitvoerbaarheid.
De senatoren toonden zich kritisch en stelden vragen over onder meer aanbestedingsprocedures en de bescherming van burgers bij lokale uitvoering door gemeenten. De input van deze experts vormt de basis voor het verdere debat in de Eerste Kamer over de toekomst van digitaal Nederland.
Meer over Politiek
Over Witold Kepinski
