Nederlandse tech-startup mist vrouwelijke oprichter
Het aandeel vrouwelijke uitvinders in Nederland groeit sneller dan in de rest van Europa. Terwijl de stijging in de lidstaten van het Europees Octrooibureau (EOB) stagneert, klom Nederland in tien jaar tijd van 11,7% naar 13,6%. Toch vertaalt dit succes zich nog niet naar de directiekamers: het aandeel vrouwelijke oprichters van Nederlandse tech-startups is het laagste van heel Europa.
Dit blijkt uit nieuw onderzoek van het EOB dat is gepubliceerd. Nederland kruipt weliswaar richting het Europese gemiddelde van 13,8%, maar de weg naar volledige gelijkheid is nog lang. "Diversiteit is geen luxe, maar een drijvende kracht achter echte doorbraken," benadrukt EOB-voorzitter António Campinos.
De kloof in ondernemerschap
Hoewel Nederlandse vrouwen vaker octrooien aanvragen, bungelt Nederland onderaan de lijst als het gaat om ondernemerschap in de tech-sector. Slechts 5,5% van de oprichters van technologische startups met een Europees octrooi is vrouw. Ter vergelijking: in Spanje ligt dit percentage op 19,2%.
De genderkloof is daarmee het grootst bij de meest innovatieve en kapitaalintensieve bedrijven. Opvallend is dat nieuwere ondernemingen een betere balans laten zien: bij startups die in de afgelopen vijf jaar zijn opgericht, is 14% van de oprichters vrouw. Bij bedrijven ouder dan twintig jaar is dat slechts 4%.
'Leaky pipeline' in de wetenschap
Het onderzoek legt een hardnekkige structurele barrière bloot, ook wel de ‘leaky pipeline’ genoemd. In Nederland is inmiddels 41,1% van de promovendi in STEM-richtingen (exacte wetenschappen en techniek) vrouw, een enorme stijging ten opzichte van de 25,1% in het jaar 2000.
Toch verdampt dit potentieel zodra de stap naar de commerciële wereld wordt gemaakt. Vrouwen zijn sterk vertegenwoordigd in academisch onderzoek (24,4%), maar haken vaak af bij het aanvragen van octrooien of het opzetten van een bedrijf. Vooral in de sectoren farmaceutica (34,9%) en biotechnologie (34,2%) doen Nederlandse vrouwen het goed, terwijl zij in de werktuigbouw (5,7%) nauwelijks zichtbaar zijn.
Achteruitgang bij adviseurs
Opmerkelijk is dat Nederland ook terrein verliest bij de beroepsgroepen die uitvinders ondersteunen. Waar het aandeel vrouwelijke octrooigemachtigden in Europa stijgt naar bijna 30%, is er in Nederland sprake van een lichte daling. Het aandeel vrouwen in dit vakgebied daalde in ons land van 27,1% in 2015 naar 26,4% in 2025.
Het rapport onderstreept dat Nederland een aanzienlijk innovatiepotentieel onbenut laat. Zolang de stap van de collegebanken naar de commerciële toepassing voor vrouwen vol obstakels blijft, loopt de economie belangrijke doorbraken mis.