ANP dumpt claimorganisatie na reeks verloren rechtszaken
Martha Riemsma, directeur van het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP), heeft bekendgemaakt dat de samenwerking met de Visual Rights Group (VRG) – voorheen Permission Machine – definitief is beëindigd. De breuk volgt op een reeks verloren rechtszaken waarbij het ANP meermaals door de rechter werd teruggefloten vanwege een gebrek aan juridisch bewijs rond auteursrechten en een te agressieve handhavingsmethode rond het plaatsen van digitale foto's door websites van bedrijven en particulieren.
In een column in journalistenvakblad Villamedia legt Riemsma uit dat het persbureau de regie over auteursrechtkwesties weer in eigen hand neemt. Volgens de directeur was de aanpak van VRG (inmiddels onderdeel van Copyright Agent) te juridisch en werd de "redelijkheid en proportionaliteit" uit het oog verloren. Het ANP stapt daarom over op een eigen team onder de naam ANP Fair Licensing.
Juridische flaters: Het ontbreken van de ‘akte’
De koerswijziging komt niet uit de lucht vallen. Het ANP en haar partners hebben het afgelopen jaar gevoelige nederlagen geleden in de rechtszaal. Een terugkerend probleem bleek de bewijsvoering:
- De lachgasfoto (uitspraak maart 2026): De Rechtbank Gelderland wees onlangs een claim van € 450,00 af. Hoewel de foto beschermd was, kon het ANP niet bewijzen dat de fotograaf de rechten officieel had overgedragen aan het persbureau. Een schriftelijke akte ontbrak.
- De zaak-Epke Zonderland (uitspraak januari 2026): Begin dit jaar oordeelde de rechter in Arnhem dat het ANP onvoldoende kon aantonen dat een foto van de sporter überhaupt een "auteursrechtelijk beschermd werk" was.
- Kantonrechter verklaart ANP niet-ontvankelijk in auteursrechtzaak om vormfouten (uitspraak 27 november 2025, publicatie 3 februari 2026). Het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) is door de kantonrechter in Eindhoven (Rechtbank Oost-Brabant) niet-ontvankelijk verklaard in een zaak tegen een vrijwilliger van een niet-commercieel journalistiek blog. ANP eiste 500 euro schadevergoeding vanwege het ongeautoriseerd gebruik van een nieuwsfoto. De kantonrechter oordeelde echter dat ANP fundamentele vormfouten maakte. Zo ontbrak het petitum (de concrete eis) in de dagvaarding en verzuimde ANP feiten volledig te onderbouwen of op te nemen in de processtukken. Daarmee schoot het persbureau tekort in zijn waarheids- en substantiëringsplicht. ANP werd veroordeeld tot het betalen van de proceskosten.
- Foto met het logo van de Belastingdienst: (uitspraak 28 augustus 2025, publicatie 23 maart 2026). De kantonrechter in 's-Hertogenbosch (Rechtbank Oost-Nederland) heeft de vorderingen van het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) tegen een gedaagde partij afgewezen. ANP eiste een schadevergoeding omdat de gedaagde zonder toestemming een auteursrechtelijk beschermde foto van de Belastingdienst op haar website zou hebben geplaatst. ANP onderbouwde de claim met screenshots uit het digitale archief The Wayback Machine. De gedaagde betwistte de plaatsing en toonde met eigen screenshots aan dat de foto niet zichtbaar was. Bovendien wees zij op de beperkte betrouwbaarheid van het archief. De kantonrechter oordeelde dat ANP niet heeft voldaan aan de bewijslast. ANP moet de proceskosten betalen.
- Structureel probleem: Ook in eerdere zaken van ANP bij de Rechtbank Midden-Nederland en van Permission Machine in het Belgische Gent ging het mis. Rechters oordeelden dat de claim-organisatie niet kon aantonen dat zij de rechtmatige eiser waren.
- Permission Machine werkt vooral met Belgen. Het bedrijf, opgericht door de Belg Ywein Van den Brande die goed geld heeft verdiend aan de claims, stuurde vaak ook onterechte schikkingsvoorstellen van foto's die volgens het Nederlands recht gewoon terecht en legaal door websites werden gebruikt, zoals bij Emerce, een foto van een vliegtuig met stoffelijke overschotten van MH17 slachtoffers en Astroblogs.nl, maar dat moet altijd worden tegen bewezen vond het Belgische bedrijf, waar onder andere een zekere L. Sevenhans de brieven in het verleden beantwoorde. De enige persoon die op internet een soortgelijke naam heeft is Luc Sevenhans, een Belgische jurist en politicus uit de regio Antwerpen en in (het verleden) actief voor het Vlaams Blok / Vlaams Belang en vervolgens N-VA. Instanties zoals het Nederlandse ACM en Meldtpunt Belgie (voor ondernemingen) grijpen niet in na klachten (van onder andere Dutch IT Channel) over de praktijken en valse aantijgingen van ANP en Permission Machine, die onder andere ondertekend zijn door de Nederlander Bas van Beek (ANP) en Belg Dave Brouwers (Permission Machine).
De nieuwe koers: ANP Fair Licensing
Met de oprichting van ANP Fair Licensing wil het persbureau voorkomen dat ondernemers en particulieren direct in een juridisch incassotraject belanden. Hoewel de technologie voor het opsporen van (mogelijk) beeldfraude (via partner PixRay) blijft bestaan, wordt de communicatie nu door het ANP zelf afgehandeld. In de vorige samenwerking was te weinig regie om tijdig bij te sturen, aldus Riemsma. Nu is ANP direct aanspreekbaar als het ergens wringt, zo meldt ze in Villamedia.
Belangrijkste veranderingen op een rij:
Oud (VRG / Permission Machine) | Nieuw (ANP Fair Licensing) |
Aansturing: Externe partij (België/Denemarken) | Aansturing: Eigen team in Den Haag |
Focus: Juridische incasso en dreigen met boetes | Focus: Redelijkheid, dialoog en licenties |
Aanspreekpunt: Tussenpersoon | Aanspreekpunt: Het ANP zelf |
Overgangsperiode
Voor lopende zaken die nog zijn opgestart door VRG, geldt dat deze worden afgehandeld volgens de nieuwe, mildere werkwijze van het ANP. De uitspraken van de rechters in Gelderland en Midden-Nederland worden in de juridische wereld gezien als een belangrijke overwinning voor websitehouders tegen wat vaak "claim-automatisering" wordt genoemd. Door de regie terug te nemen, hoopt het ANP de balans tussen het beschermen van de maker en het behouden van een goede verstandhouding met het publiek te herstellen.
