Gartner: AI gaat bedrijfsvoering ingrijpend veranderen

"Autonome bedrijfsvoering is een strategie waarbij zelflerende software, zoals AI-agents en machineklanten, beslissingen nemen, acties ondernemen en nieuwe vormen van waarde creëren voor organisaties. CEO's zien deze verschuiving als een direct operationeel doel," aldus Don Scheibenreif, Distinguished VP Analyst bij Gartner. "Terwijl digitaal ondernemen verandert wat een organisatie doet, verandert autonome bedrijfsvoering hoe een organisatie dat doet."

Nog beperkt tot specifieke taken

Het onderzoekt toont aan dat 54 procent van de CEO's aangeeft dat hun automatisering zich momenteel beperkt tot specifieke taken. Tegen het einde van 2028 verwacht echter slechts 13 procent op dit niveau te blijven. Daarentegen verwacht 32 procent van de CEO's dat hun organisaties zelflerende en aanpasbare AI-tools zullen inzetten om menselijke besluitvorming te ondersteunen, terwijl 27 procent verwacht dat hun organisaties voornamelijk zonder menselijke tussenkomst zullen opereren. Dit signaleert een beweging richting autonome bedrijfsecosystemen.

"CEO's beseffen dat AI niet slechts een extra laag van automatisering is. Het is een katalysator voor het heropbouwen van de onderneming zelf," voegt David Furlonger, Distinguished VP Analyst bij Gartner, toe. "De overgang naar autonome bedrijfsvoering vereist dat CEO's een 'capabilities-first'-mentaliteit aannemen, die zich richt op hoe werk wordt gedaan en hoe waarde wordt geleverd in een steeds autonomer wordende economie."

Winstmodellen onder druk

Sommige CEO's verwachten dat AI een negatieve impact zal hebben op hun winstmodellen. Zo geeft 28 procent van de ondervraagde CEO's aan dat transactie-inkomsten het meest risico lopen door AI, omdat AI-agents bestaande geïntermedieerde systemen kunnen omzeilen of realtime prijsstelling en onderhandelingen kunnen overnemen.

"Naarmate AI-agents aankopen, prijsstelling en onderhandelingen automatiseren, verwijderen ze de extra stappen en inefficiënties waarvoor transactiekosten oorspronkelijk bedoeld waren. Dit dwingt CEO's om hun winstmodellen te heroverwegen en over te stappen op terugkerende, resultaatgerichte inkomstenmodellen om verlies van winst te voorkomen," aldus Furlonger.

Klantenbestand blijft grotendeels ongewijzigd

Slechts 17 procent van de CEO's verwacht significante veranderingen in hun klantenbestand door AI, vergeleken met 39 procent tijdens het digitale tijdperk. In plaats daarvan gebruiken bedrijfsleiders AI vooral om relaties met bestaande klanten en, steeds vaker, machineklanten te verdiepen.

Gartner voorspelt dat het aantal grote bedrijven met een speciale afdeling of verkoopkanaal voor de snelgroeiende markt van machineklanten tegen 2026 zal verdubbelen ten opzichte van 2024.

Voor CIO's benadrukt dit de noodzaak om systemen te bouwen die zowel menselijke als machinebesluitvormers ondersteunen, met vertrouwen, nauwkeurigheid en data-integriteit als kernwaarden.

"Om voor te bereiden op deze onvermijdelijke toekomst, moeten CEO's en CIO's hun organisaties leiden bij het heropbouwen van hun operationele fundamenten en het herontwerpen van hun mensen, activa en financiële structuren," besluit Scheibenreif.

Het Gartner-onderzoek onder 469 CEO's en senior zakelijke leidinggevenden wereldwijd, uitgevoerd over drie kwartalen en afgerond in het vierde kwartaal van 2025.

Klanten van Gartner kunnen meer lezen in 2026 CEO Watch: How CEOs Are Pivoting to AI-Driven Autonomous Business Models en CEO Watch Entering 2026: Confidence Is Muted, Resolution Is Heightened.