Rekenkamer waarschuwt voor digitale uitval bij overheid

Fouten in de miljardenbegroting

In 2025 gingen er immense bedragen om binnen het beleidsterrein van BZK. Het ministerie gaf zelf ruim € 4,4 miljard uit en ging voor bijna € 4,7 miljard aan verplichtingen aan. Daarnaast beheert de minister de immense budgetten voor de lagere overheden: ruim € 47,7 miljard voor het Gemeentefonds en € 4,1 miljard voor het Provinciefonds.

Hoewel de Rekenkamer concludeert dat de eindbedragen in de jaarverslagen feitelijk kloppen, ging het bij het ministerie zelf mis bij de rechtmatigheid. Het geld is niet altijd volgens de wettelijke regels en afspraken besteed. Dit leidt tot harde, negatieve oordelen van de inspecteurs over het totale verplichtingenbudget, het geld dat naar de agentschappen ging en specifiek over de verplichtingen binnen 'Artikel 11' (het Centraal Apparaat). Een schril contrast met het Gemeentefonds en het Provinciefonds, die op alle fronten een onvoorwaardelijk positief oordeel kregen.

Groningen: Zorgvuldigheid boven snelheid

Een van de meest politiek gevoelige dossiers onder de vlag van BZK is het schadeherstel en de versterking in Groningen. De Rekenkamer oordeelt dat het gevoerde beleid in 2025 "toereikend" was. Er is weliswaar bijna twee keer zoveel fysieke schade afgehandeld als in 2024, maar het proces blijft traag verlopen.

Volgens de Rekenkamer is dit een bewuste keuze van de minister: er wordt gekozen voor een ruimhartige en zorgvuldige aanpak samen met de bewoners, ook als dit ten koste gaat van de snelheid. Keerzijde van de medaille is dat deze inspanningen er nog niet toe hebben geleid dat de gedupeerde Groningers ook daadwerkelijk tevredener zijn geworden.

Digitale werkplek kwetsbaar bij cyberaanval

Grote vraagtekens zet de Rekenkamer bij de continuïteit van de rijksdienst na een eventuele cyberaanval. Het Shared Service Center-ICT (SSC-ICT), dat onder BZK valt, beheert zo'n 58.000 digitale werkplekken voor ambtenaren verspreid over negen ministeries.

Hoewel de Rekenkamer concludeert dat SSC-ICT voldoende preventieve maatregelen heeft genomen tegen misbruik en storingen, ligt er een groot risico bij de nasleep van een incident. Het is namelijk volstrekt onduidelijk hoelang het duurt voordat ambtenaren weer aan het werk kunnen na een langdurige digitale verstoring. Daarnaast waarschuwt de waakhond dat er op de langere termijn scherper moet worden gelet op de 'digitale soevereiniteit' bij de inrichting van deze werkplekken.

Onduidelijkheid over krimp ambtenarenapparaat

Tot slot legt het rapport een pijnlijk punt bloot voor het kabinet-Schoof. Dat kabinet trad aan met de stevige ambitie om te bezuinigen op het overheidsapparaat door het aantal ambtenaren en de externe inhuur fors terug te dringen. De minister van BZK moet deze operatie coördineren, maar doet dat volgens de Rekenkamer zonder kompas.

Er zijn weliswaar gezamenlijke uitgangspunten afgesproken, maar harde, concrete doelen of resultaatafspraken ontbreken volledig. Hoewel de instroom van nieuwe rijksambtenaren in 2025 minder hard steeg dan in voorgaande jaren, is het door het ontbreken van deze streefcijfers volstrekt onzeker of de omvang van de Rijksoverheid daadwerkelijk gaat afnemen.

Met dit rapport aan de vooravond van het verantwoordingsdebat in de Tweede Kamer ligt de bal bij de minister van BZK om te verklaren waarom de financiële regels zijn overtreden en hoe de digitale en organisatorische risico's snel worden ingedamd.