Europese IT-leiders eisen digitale soevereiniteit
Europa staat voor een cruciale strategische splitsing: accepteren we een permanente digitale afhankelijkheid van niet-Europese techgiganten, of bouwen we aan een eerlijke, soevereine markt? Vier toonaangevende Europese CIO-verenigingen — Beltug (België), Cigref (Frankrijk), CIO Platform Nederland en VOICE (Duitsland) — hebben de krachten gebundeld. In een gezamenlijk position paper eisen zij dat de aankomende Europese Cloud & AI Development Act (CADA) harde tanden krijgt om de marktdominantie van Amerikaanse en Aziatische hyperscalers te doorbreken.
De noodkreet van de zakelijke ICT-gebruikers is ingegeven door een groeiende frustratie over de structurele onbalans in de cloudmarkt zo meldt de Beltug in een nieuwsbrief. Bedrijven en overheden die willen overstappen naar alternatieve leveranciers lopen vast in technische en financiële barrières, terwijl de Europese markt voor soevereine cloud- en AI-oplossingen gefragmenteerd en achtergebleven is.
'De wurgtactieken van de hyperscalers'
De CIO-associaties schetsen een somber beeld van de huidige marktwerking. Grote cloudleveranciers trekken klanten over de streep met aantrekkelijke softwarepakketten, om hen vervolgens via verticale en horizontale productbundeling muurvast te zetten in een vendor lock-in. Omdat open standaarden doelbewust worden genegeerd, is migratie naar een concurrent nagenoeg onmogelijk.
De IT-leiders waarschuwen dat exact dezelfde dynamiek zich de komende drie tot vijf jaar dreigt te herhalen binnen de opkomende AI-markt, als Brussel nu niet hard ingrijpt.
Kernprioriteiten voor een soeverein Europa
Om de Europese digitale autonomie te herstellen, schuiven de vier organisaties een aantal concrete beleidsprioriteiten naar voren:
Ten eerste een 'Buy European'-strategie voor AI. De strijd om marktaandeel in de AI-sector is in volle gang. De alliantie eist dat Europa alle beschikbare beleidsinstrumenten en marktmacht inzet voor een coherente 'Buy European'-strategie. Dit moet gepaard gaan met economisch realistische transitiepaden en specifieke 'first-mover'-prikkels voor organisaties die durven te kiezen voor Europese AI-pioniers.
Ten tweede moet publiek geld dienen als vliegwiel voor de 'EuroStack'. Overheden moeten hun miljardenbudgetten strategisch gaan inzetten. Door bij publieke aanbestedingen consequent te kiezen voor Europese digitale technologieën, ontstaat er een solide afzetmarkt voor lokale leveranciers. Dit geeft hen het noodzakelijke fundament om door te groeien tot volwaardige alternatieven voor de enterprise-markt. Het ultieme doel is het bouwen van een eigen 'EuroStack': een onafhankelijke Europese IT-infrastructuurlaag.
Ten derde is er behoefte aan eenduidige certificering. Digitale soevereiniteit mag geen marketingterm zijn. Het ontbreken van een gemeenschappelijke EU-definitie en een helder certificeringskader voor soevereine cloud- en AI-diensten remt het vertrouwen en de grensoverschrijdende opschaling.
Tot slot moet er ingezet worden op juridische waterdichtheid via EUID en de Cloud Wallet. De verenigingen eisen het gebruik van verplichte, hoogwaardige Europese oplossingen voor digitale identiteit (EUID) en de EU Digital Wallet. Dit garandeert de privacy en veiligheid van burgers en zorgt voor naadloze interoperabiliteit tussen lidstaten.
De juridische valstrik van CSA2
De CIO’s wijzen daarnaast op een acute juridische spagaat rondom het huidige CSA2-voorstel. Bedrijven die noodgedwongen in zee gaan met cloudproviders die vallen onder extraterritoriale wetgeving (zoals de Amerikaanse Cloud Act), riskeren structurele non-compliance. Deze providers kunnen immers nooit zwart-op-wit garanderen dat zij immuun zijn voor juridische invloed of data-opvragingen van buiten de EU.
De alliantie benadrukt dat zij de doelstellingen van CADA volledig steunen, maar dat de wetgeving wel werkbaar en realistisch moet blijven voor de dagelijkse bedrijfsvoering. De komende periode zullen de vier associaties de druk op Europese beleidsmakers maximaal opvoeren om de wetgeving in de praktijk te transformeren tot het beloofde economische schild.
