KB gaat samenwerkingsovereenkomst aan met GPT-NL

De KB maakt sinds 2024 deel uit van de content board van GPT-NL. Hierbij deelt de bibliotheek content uit het publieke domein, zoals rechtenvrij Nederlands geschreven erfgoed, voor de ontwikkeling van het taalmodel. In ruil daarvoor heeft de KB inspraak in de uitwerking en toekomst van het model.

'Verantwoord Nederlands alternatief'

De KB vindt deze inspraak belangrijk, omdat er volgens de bibliotheek behoefte is aan een verantwoord Nederlands alternatief voor bestaande commerciële aanbieders. Een AI-model voor de Nederlandse taal en context moet op basis van kwalitatief hoogwaardige data betrouwbare informatie leveren. Daarnaast ziet de KB de ontwikkeling van verantwoorde AI als noodzakelijk voor het vergroten van democratische weerbaarheid, omdat vrije toegang tot betrouwbare informatie essentieel is voor vrije meningsvorming.

Een tweede reden voor de samenwerking is het belang dat beide partijen hechten aan het gebruik van rechtmatig verkregen data. De KB vindt het belangrijk dat rechthebbenden een redelijke vergoeding krijgen voor het gebruik van hun werk en dat bronnen herleidbaar blijven. Commerciële AI-tools hebben in het verleden ongevraagd gebruikgemaakt van data waar auteursrechten op rusten, wat de KB afkeurt.

Haalbaarheidsonderzoek

Het onderzoek dat nu start, is een haalbaarheidsonderzoek naar het toepassen van GPT-NL binnen het collectiezoeksysteem van de KB. Hierbij wordt onderzocht of een RAG-assistent (Retrieval Augmented Generation) gebruikers beter kan bedienen bij hun zoekvragen binnen een specifiek deel van de KB-collectie. Voor deze studie wordt gebruikgemaakt van de rechtenvrije dataset van Delpher.nl, het KB-platform met materiaal ouder dan 140 jaar. Het onderzoek loopt tot medio november en maakt gebruik van de supercomputer Snellius.

De eerste versie van GPT-NL, GPT-NL 1.0, werd in februari 2026 opgeleverd als beta-versie. Deze versie wordt momenteel getest door de launching partners, waaronder de KB. Naast het haalbaarheidsonderzoek met de KB voert GPT-NL vergelijkbare onderzoeken uit met drie andere launching partners: het ministerie van BZK, TNO en het NFI. De lancering van de publieksversie van GPT-NL wordt eind dit jaar verwacht.