15 overheidsprojecten ontvangen Innovatiebudget 2026

Een strenge selectie: van 68 naar 15

Het kaf werd dit jaar grondig van het koren gescheiden. De voorselectiecommissie beoordeelde de 68 inzendingen kritisch op basis van vijf harde criteria: gebruikers en doelgroep betrekken, innovatief en onderscheidend vermogen, aanwezige expertise, herbruikbaarheid en transparantie, en een solide toekomstplan. Daarnaast woog de mate waarin de plannen bijdragen aan de bredere maatschappelijke beleidsdoelstellingen zwaar mee. Slechts 19 voorstellen overleefden deze eerste selectieronde. Tijdens een spannend pitchevent kregen 9 projecten bovendien de kans om de deskundige jury live te overtuigen. Uiteindelijk kwamen de 15 beste projecten bovendrijven die nu met het budget hun innovatie tot uitvoer mogen brengen.

De 15 winnaars van 2026: overzicht en impact

De geselecteerde projecten laten zien dat de Nederlandse overheid vol inzet op kunstmatige intelligentie (AI), open-source samenwerking, datagedreven werken en een mensgerichte aanpak.

Eén overheidsbericht voor nabestaanden – van chaos naar regie
Initiatiefnemers: ICTU, CAK
Impact: Vervangt de stroom van soms wel 70 losse, ongecoördineerde brieven van verschillende instanties na een overlijden door één proactief, gepersonaliseerd totaaloverzicht namens de gehele overheid.

D-OmniTwin: Federatieve voorziening voor inzicht in leefomgeving
Initiatiefnemers: Gemeente Súdwest-Fryslân, Gemeente Leeuwarden, Gemeente Tytsjerksteradiel
Impact: Een interactief 'Kompas' dat versnipperde data over buurten (zoals hittestress of energiearmoede) via AI ontsluit, terwijl de data veilig bij de bron blijft.

AI-Ready Standaarden & CompliancePush
Initiatiefnemers: Geonovum, Kadaster, BZK
Impact: Maakt overheidsstandaarden geschikt voor AI-gestuurde softwareontwikkeling en introduceert een systeem dat software automatisch bijwerkt wanneer standaarden wijzigen.

Een landelijk herkenbaar ingangsontwerp: samen uit het doolhof
Initiatiefnemers: VNG en 21 samenwerkende gemeenten
Impact: Maakt een einde aan de digitale zoektocht van burgers door één bewezen standaard te ontwerpen voor de website, publiekshal en hybride (AI-ondersteunde) spreekplekken van alle 342 gemeenten.

TITAAN (Topografisch Intelligent Terreinanalyse Algoritme Nederland)
Initiatiefnemers: Het Waterschapshuis, RVO, RWS, STOWA, NEVSAT
Impact: Het eerste publieke GeoAI-model van Nederland dat via satelliet- en luchtfoto's automatisch veranderingen in de buitenruimte signaleert. Dit zorgt voor snellere subsidies en proactief beheer.

Freewheelen: de toegankelijke routeplanner
Initiatiefnemers: Gemeente Amsterdam, Gemeente Almere, NDW, VNG, Cliëntenbelang en VIP-groep
Impact: Een open-source routeplanner die speciaal voor rolstoelgebruikers routes personaliseert op basis van actuele toegankelijkheidsdata.

Persoonlijke Assistent
Initiatiefnemers: Belastingdienst en UWV
Impact: Een app op de telefoon van de burger die met een AI-agent en wallet direct overzicht geeft over complexe rechten en plichten (zoals bij pensionering) om naheffingen te voorkomen.

De Mapping Assistant
Initiatiefnemers: Dimpact, Gemeente Emmen, Enschede, Groningen, Rotterdam, Zwolle
Impact: Een open-source AI-tool die gemeenten helpt sneller en met minder fouten data te migreren naar het 'Common Ground'-principe, waardoor de afhankelijkheid van externe ICT-leveranciers afneemt.

Bouwblok voor Veilig Zakelijk Gegevensverkeer
Initiatiefnemers: KVK, RVO, NVWA, DICTU
Impact: Introduceert de 'Business Wallet'. Ondernemers hoeven niet langer handmatig documenten te uploaden voor vergunningen; data wordt veilig en digitaal gewaarmerkt opgehaald bij de bron.

Leer van Bezwaar
Initiatiefnemers: Gemeente Amsterdam, Gemeente Utrecht, Zwolle, Vereniging Juridische Kwaliteitszorg
Impact: Een open-source analysetool die via Large Language Models (LLM's) trends en 'rode draden' uit bezwaarschriften haalt. Gemeenten kunnen zo their beleid structureel verbeteren en vermijdbare bezwaren voorkomen.

Overheidsbreed Codeplatform
Initiatiefnemers: BZK, VWS, Logius, VNG, Kadaster, RWS, developer.overheid.nl
Impact: Test het open-source platform 'Forgejo' op soevereine overheidsinfrastructuur als veilig en onafhankelijk alternatief voor het Amerikaanse GitHub.

Eenmalige mutatieopsporing
Initiatiefnemers: Kadaster, Ministerie van VRO
Impact: Automatiseert het handmatige werkproces rondom de basisregistraties (BAG, BGT, BRT) door de inzet van slimme GeoAI-beeldanalyse.

Gedeelde patronenbibliotheek
Initiatiefnemers: Gemeente Rotterdam, Dimpact
Impact: Ontwikkelt een open bibliotheek voor het Output Management Component (OMC), waardoor gemeenten sneller, consistenter en proactiever met hun inwoners kunnen communiceren.

AI Chatbot interbestuurlijke begrippenkaders
Initiatiefnemers: IPO, Geonovum, BIJ12
Impact: Zet AI in om complexe ruimtelijke begrippenkaders (NL-SBB standaard) sneller en consister op te stellen, wat de interbestuurlijke samenwerking versnelt.

Toegankelijk klantcontact
Initiatiefnemers: Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN), Gemeente Den Haag, Openbaar lichaam Bonaire
Impact: Zorgt dat inwoners van de BES-eilanden dezelfde digitale telefoniedienstverlening krijgen als in Europees Nederland. Inclusief automatische, veilige meertalige transcriptie (Nederlands, Engels, Spaans en Papiamentu).

Meedoen of meer weten?

Het succes van deze innovaties valt of staat met samenwerking en adoptie binnen de gehele overheid. Herkent u een digitaal vraagstuk binnen uw eigen organisatie en wilt u actief meewerken aan een van deze projecten? Het team rond het Innovatiebudget brengt u graag in contact met de initiatiefnemers.

Contact opnemen? Mail direct naar: innovatiebudget@ictu.nl