De businesscase voor datacenters in de ruimte
Ruimte-datacenters lijken geen verre toekomstmuziek meer te zijn. Volgens een analyse van Bain & Company kunnen orbitale datacenters vanaf 2030 opschalen en rond 2040 een bescheiden, maar strategisch relevant deel van de mondiale rekencapaciteit leveren.
De belangstelling groeit door beperkingen op aarde. Netcongestie, lange wachttijden voor aansluitingen en vergunningstrajecten vertragen de bouw van datacenters. Systemen in de ruimte omzeilen deze knelpunten. Daar staan hoge lanceerkosten en extra investeringen in zonnepanelen, radiatoren, voortstuwing en elektronica tegenover.
In januari 2026 vroeg SpaceX bij de Amerikaanse toezichthouder FCC goedkeuring voor een orbitaal datacentersysteem. Voor de economische haalbaarheid kan Starship, het lanceersysteem met hoge capaciteit van SpaceX, een belangrijke factor worden: laadvermogen, hergebruik, kosten per kilogram en lanceertempo bepalen mede of rekenkracht in een baan om de aarde op termijn kan concurreren met datacenters op aarde.
Lanceercapaciteit
De lanceerkosten vormen de grootste drempel. Daarbij draait het om de factoren laadvermogen, kosten per kilogram en het totale aantal jaarlijkse lanceringen. Met Falcon 9 kost het vervoer naar een baan om de aarde nu circa 600 dollar per kilogram. Voor een concurrerende kostprijs zou dit waarschijnlijk moeten dalen naar ongeveer 50 tot 100 dollar. Lichtere hardware, efficiëntere energiesystemen en herbruikbare raketten kunnen de lanceerkosten per eenheid rekenvermogen volgens Bain met maximaal 80% verlagen tegen 2035.
Ook de beschikbare lanceercapaciteit schiet nog tekort. Voor 1 gigawatt aan rekenvermogen zijn bij de huidige satellietmassa ongeveer 1.000 Falcon 9-lanceringen per jaar nodig. SpaceX mikt voor Starship op een laadvermogen van 150 tot 200 ton, tegenover circa 23 ton voor Falcon 9.
SpaceX moet daarvoor het hergebruik van Starship verder opschalen. Tegelijk zijn investeringen nodig in lanceerlocaties, productiecapaciteit en brandstoflogistiek. Ook vergunningen en de ontwikkeling van locaties bepalen hoe snel het aantal lanceringen kan groeien.
De businesscase leunt sterk op de vraag of Starship veel meer vracht tegen fors lagere kosten in een baan om de aarde krijgt. Het hogere laadvermogen is belangrijk. Hogere hergebruikpercentages, een sneller lanceertempo en voldoende infrastructuur bepalen uiteindelijk de kostprijs.
Satellietinfrastructuur
De technische eisen aan de satellietsystemen blijven hoog. Nieuwe GPU-racks moeten ongeveer de helft minder wegen en tegelijk meer rekenkracht leveren. Zonnepanelen, batterijen en radiatoren moeten eveneens lichter en efficiënter worden.
Koeling vormt hierbij een belangrijk vraagstuk, omdat het vacuüm van de ruimte geen lucht bevat die warmte afvoert. Warmte moet via radiatoren worden afgevoerd, wat extra massa en kosten met zich meebrengt. De verwachting is dat de kosten van zonnepanelen en thermische systemen zullen dalen naarmate de productie opschaalt en satellieten energie-efficiënter worden.
Bovendien verbruiken nieuwe generaties computersystemen steeds meer vermogen per rack, waardoor de vaste infrastructuurkosten over meer rekenkracht kunnen worden verdeeld. Onder die omstandigheden kunnen de totale kosten van satellietgebaseerde systemen op termijn dichter bij die van vergelijkbare datacenters op aarde komen te liggen.
Operationele kosten
Een orbitaal datacentersysteem van 100 megawatt kost nu circa 50% meer per kilowatt dan een vergelijkbare installatie op aarde.Na de lancering vallen de energiekosten en kosten voor koeling lager uit. Zonne-energie is langdurig beschikbaar en warmte wordt via radiatoren afgevoerd, waardoor de operationele kosten beperkt blijven. Dat voordeel kan verder toenemen als exploitanten van datacenters op aarde steeds meer moeten investeren in eigen energievoorzieningen en verzwaring van de netaansluiting om aan de groeiende stroomvraag te voldoen. Als tegelijkertijd de kosten van lanceringen en satellietsystemen volgens verwachting dalen, kan de businesscase vanaf het midden van de jaren dertig in het voordeel van orbitale systemen verschuiven.
Ook connectiviteit speelt een rol in de operationele haalbaarheid. Orbitale systemen zijn op korte termijn geschikter voor AI-inferentie, het draaien van getrainde modellen, dan voor het trainen van grote modellen. Training vraagt snelle communicatie tussen grote aantallen chips. De huidige verbindingen tussen satellieten bieden daarvoor nog onvoldoende lage vertraging.
Orbitale datacenters kunnen commercieel relevant worden als drie ontwikkelingen samenvallen. De beperkingen op aarde nemen toe, satellietsystemen worden lichter en capabeler en de lanceereconomie verbetert. Geen afzonderlijke technische doorbraak is voldoende.
Lees hier het volledige artikel: Orbital Data Centers: Beyond the Grid.
