Gartner waarschuwt voor AI-personeelskosten

Volgens Jan Bansch, Senior Director Analyst bij de HR-praktijk van Gartner, vormen onvoorziene personeelskosten een groter financieel risico voor het succes van AI-projecten dan de aanschaf van de technologie zelf. Uit recent onderzoek van Gartner onder ruim 460 CEO's blijkt dat 88 procent van de organisaties van plan is de investeringen in AI verder te verhogen, wat de druk om een positief financieel rendement aan te tonen versneld opvoert.

Drie grote financiële valkuilen bij AI-adoptie

Gartner identificeert drie specifieke personeelsrisico's die de ROI van AI-projecten uithollen als er niet tijdig wordt ingegrepen:

Escalderende en snel verouderde talentkosten: De vraag naar gespecialiseerde AI-vaardigheden drijft de salarissen op tot drie tot vier keer het gemiddelde werknemersloon. Tegelijkertijd neemt de levensduur van deze vaardigheden drastisch af tot slechts twee tot vijf jaar. Bedrijven lopen daardoor het risico langdurig hoge salariskosten te dragen voor kennis die snel haar waarde verliest.

Druk op prestatie- en beloningsmodellen (pay-for-performance): AI verhoogt de snelheid en het volume van het werk aanzienlijk. Omdat veel organisaties hun prestatie-indicatoren en bonusstructuren hier nog niet op hebben aangepast, ontstaan er scheefgroei in prestatiebeoordelingen en onbedoelde, te hoge bonusuitkeringen.

Onvoorziene kosten door overhaaste reorganisaties: Productiviteitswinst door AI leidt momenteel op grote schaal tot het schrappen van banen, met name bij startende en junior functies. Gartner voorspelt dat tot 30 procent van de door AI vervangen werknemers tegen 2029 opnieuw moet worden aangenomen — vaak tegen een aanzienlijk hoger tarief of via dure externe inhuur — vanwege een gebrek aan aanwas in het talentenportfolio.

De strategische rol van de CHRO

Om te voorkomen dat de personeelskosten uit de hand lopen, adviseert Gartner HR-directeuren om direct de samenwerking te zoeken met de CEO, CFO en CIO. CHRO's moeten de leiding nemen op drie cruciale onderwerpen:

Gericht belonen en risico's afdekken: In plaats van algemene loonsverhogingen voor 'AI-experts' moeten HR- en IT-leiders exact in kaart brengen welke specifieke AI-vaardigheden cruciaal zijn en de beloning uitsluitend daarop afstemmen, inclusief een analyse van het risico op overcompensatie.

Bestuur bewustmaken van de 'verborgen' kosten van ontslagen: CHRO's moeten het executive team laten inzien wat de langetermijneffecten van reorganisaties zijn op de talentpijplijn. Door vooraf te analyseren welke verdwenen rollen later mogelijk weer moeten worden ingevuld, worden kostbare hersteloperaties voorkomen.

Herziening van beloningsmodellen: HR moet initiatief tonen om prestatiemaatstaven aan te passen aan het nieuwe AI-tijdperk, zodat beloningen in lijn blijven met de werkelijke, door technologie ondersteunde output.

Gartner benadrukt dat het menselijk kapitaal een van de grootste kostenposten binnen een onderneming blijft. Zonder een integraal financieel overzicht op de veranderende personeelsstructuur zullen veel organisaties moeite hebben om de gewenste zakelijke en financiële doelstellingen van hun AI-investeringen te behalen.