Nieuw agentschap NADI moet Nederlandse innovatie redden

Aanleiding voor het initiatief is het 'Rapport Wennink', waarin de oprichting van zo'n agentschap (oorspronkelijk voorgesteld als NABI) dringend wordt geadviseerd. Vorige maand sloegen meer dan tachtig investeerders, onderzoekers, kennisinstellingen en bedrijven de handen ineen met een brandbrief aan de Tweede Kamer waarin zij opvaardigen dat er snel actie moet worden ondernomen.

Amerikaans DARPA als inspiratiebron

Het beoogde agentschap NADI moet worden opgezet naar het bewezen model van de Amerikaanse onderzoeksinstellingen DARPA en ARPA. Deze organisaties stonden met hun combinatie van grote bestuurlijke autonomie, scherpe focus en langjarige financiering aan de basis van doorbraaktechnologieën zoals het internet, gps en mRNA-vaccins. Ook Europese buurlanden zoals Duitsland en het Verenigd Koninkrijk werken al met soortgelijke structuren, terwijl Frankrijk aan een eigen variant bouwt.

In de visie van de opstellers moet het NADI een autonome publieke organisatie worden met een meerjarig budget van 1,5 tot 2 miljard euro. Om de onafhankelijkheid te borgen, is een aparte oprichtingswet noodzakelijk. Het agentschap zal zich richten op vier prioritaire domeinen: digitalisering en AI, veiligheid en weerbaarheid, energie- en klimaattechnologie, en life sciences en biotechnologie.

Slagvaardige werkwijze

In tegenstelling tot traditionele subsidietrajecten gaat het NADI programmagedreven te werk. Onder leiding van ervaren internationale programmamanagers worden tijdelijke projecten opgezet die zich richten op concrete technologische uitdagingen. Omdat het gaat om hoogrisico-projecten met een groot potentieel, worden er steevast meerdere parallelle oplossingsrichtingen onderzocht om de kans op een doorbraak te vergroten. Binnen het NADI zal ook een nieuw langjarig investeringsinstrument worden ondergebracht dat de doelstellingen van het voormalige Groeifonds voortzet, maar dan marktgerichter.

Overheid als eerste koper

Een cruciale schakel in het succes van het NADI is de rol van de overheid als launching customer. In Nederland wordt het publieke inkoopbudget momenteel nauwelijks gebruikt om innovatie aan te jagen, in tegenstelling tot in de Verenigde Staten.

Om dit te doorbreken, ligt er een voorstel om wettelijk vast te leggen dat een vast percentage van het rijksinkoopbudget verplicht wordt besteed aan innovatieve oplossingen. Daarnaast moeten versoepelde aanbestedingsregels, proeftuinen (regulatory sandboxes) en een betere aansluiting op de eveneens geplande Nationale InvesteringsInstelling (NIIB) ervoor zorgen dat nieuw ontwikkelde technologieën sneller op de markt komen én in Nederland kunnen worden geïndustrialiseerd.