Hoge Raad zet rem op massaclaim tegen Oracle en Salesforce

Milliardenclaim voor 10 miljoen internetgebruikers

De juridische strijd draait om de verwerking van persoonsgegevens van zo'n tien miljoen Nederlandse internetgebruikers. TPC stelt dat Oracle en Salesforce zich schuldig maken aan grootschalige privacyschendingen via het plaatsen van cookies en het bouwen van individuele gebruikersprofielen voor gerichte advertenties. De stichting eist namens de gedupeerden schadevergoedingen die kunnen oplopen tot in totaal 10 miljard euro (5 miljard euro per techbedrijf, oftewel 500 euro per internetgebruiker).

In 2021 verklaarde de rechtbank Amsterdam TPC nog niet-ontvankelijk op grond van de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA). Het gerechtshof Amsterdam haalde in 2024 echter een streep door dat vonnis en oordeelde dat TPC wél ontvankelijk was. Oracle en Salesforce stapten daarop naar de Hoge Raad.

Te lage drempel voor representativiteit

De Hoge Raad geeft de techbedrijven nu op het cruciale punt van de representativiteit gelijk. Het hof oordeelde eerder dat TPC voldoende representatief was omdat een "niet te verwaarlozen aantal personen" achter de actie stond, mede onderbouwd door steunbetuigingen van andere maatschappelijke organisaties en 'likes' op de website van de stichting.

Volgens de Hoge Raad is die maatstaf te licht. De WAMCA vereist dat een belangenorganisatie de steun heeft van een voldoende groot deel van de totale groep voor wie zij opkomt. Gelet op de enorme omvang van de geclaimde achterban (10 miljoen mensen) en de gigantische schadevordering, had het hof beter moeten toetsen of TPC daadwerkelijk een substantieel deel van die groep vertegenwoordigt. Bovendien leunde het hof te makkelijk op anonieme likes op de website, waarvan niet vaststaat of die überhaupt afkomstig zijn van daadwerkelijke Nederlandse gedupeerden.

Geen verplichte toetsing ex tunc; AVG-toets mag later

Niet alle argumenten van Oracle en Salesforce hielden stand. De Hoge Raad oordeelde dat het hof terecht de ontvankelijkheid 'ex nunc' (naar de huidige stand van zaken) mocht toetsen, in plaats van uitsluitend te kijken naar het moment dat de dagvaarding werd uitgebracht.

Ook hoefde het hof de specifieke eisen uit de Europese privacywetgeving (de AVG) — zoals het vereiste dat een stichting een expliciete opdracht van gedupeerden moet hebben om schadevergoeding te eisen — niet direct in de ontvankelijkheidsfase af te handelen. De Hoge Raad bevestigt dat een rechter die inhoudelijke AVG-vragen mag doorschuiven naar de inhoudelijke behandeling van de zaak.

Nieuwe ronde bij gerechtshof Den Haag

Door het arrest van de Hoge Raad zijn de uitspraken van het Amsterdamse hof van tafel geveegd. Het gerechtshof Den Haag moet de zaak nu opnieuw beoordelen en met inachtneming van de strengere maatstaven toetsen of The Privacy Collective wel bevoegd is om deze massaclaim namens 10 miljoen Nederlanders door te zetten.