Infrastructuur publieke sector nog niet klaar voor groeiend AI-gebruik

Dat blijkt uit de achtste editie van de Enterprise Cloud Index, een jaarlijks onderzoek van Nutanix naar cloudadoptie, containertechnologie en de inzet van AI. Uit het onderzoek blijkt dat organisaties in de publieke sector tegen meerdere uitdagingen aanlopen bij de inzet van AI. Zo is de infrastructuur van veel organisaties niet geschikt voor AI-toepassingen, ontbreekt het bij medewerkers aan kennis en vaardigheden en zijn governance-structuren nog niet op orde.

Volgens het onderzoek ligt er daarmee een opgave voor IT-leiders om hybride infrastructuur te moderniseren en voor te bereiden op een groeiend gebruik van AI. Een deel van de overheidsorganisaties zet daarvoor meer containertechnologie in voor applicaties, wat volgens het onderzoek AI-workloads sneller, schaalbaarder en veiliger maakt en tegelijkertijd de bescherming van publieke gegevens ondersteunt.

IT-leiders zien risico's

Van de ondervraagde IT-leiders bij overheden en onderwijsinstellingen geeft 91 procent aan dat ongecontroleerd AI-gebruik risico's met zich meebrengt voor zowel de uitvoering van publieke taken als de beveiliging van publieke gegevens.

Daarnaast blijkt dat 73 procent van de infrastructuur bij organisaties in de publieke sector op dit moment niet geschikt is om complexe AI-workloads on-premises uit te voeren. Van de technologieleiders in de sector verwacht 87 procent de komende drie jaar meer gebruik te maken van containertechnologie voor applicaties.

Infrastructuur moet AI-ontwikkeling bijhouden

Volgens het onderzoek staat de publieke sector op een kantelpunt. Overheden en onderwijsinstellingen zetten AI breed in, van AI-gebaseerde applicaties en hybride infrastructuren tot in toenemende mate de directe dienstverlening aan burgers en studenten. De onderliggende IT-infrastructuur is daar echter nog niet overal op ingericht. Veel organisaties kampen met verouderde on-premises systemen en private clouds, en met de migratie van legacy systemen naar moderne cloudinfrastructuren. Ook ontbreekt vaak één centrale omgeving voor beheer en aansturing.

Dit betekent volgens het onderzoek dat de infrastructuur moet meegroeien met de inzet van AI. AI-workloads voor publieke dienstverlening, openbare veiligheid en onderwijs moeten niet alleen goed presteren, maar ook voldoen aan wet- en regelgeving en verantwoord beheerd kunnen worden. Dat geldt zowel voor centrale systemen als voor de omgevingen waarin de dienstverlening daadwerkelijk plaatsvindt. Daarbij speelt datasoevereiniteit een belangrijke rol, omdat overheden zorgvuldig moeten omgaan met de gegevens van burgers en gemeenschappen.

'Shadow AI is een van de grootste governance-uitdagingen'

“De snelle opkomst van niet-gecontroleerde AI, ook wel ‘shadow AI’ genoemd, vormt inmiddels een van de grootste governance-uitdagingen voor de publieke sector. De aandacht verschuift van ambities rond AI naar de vraag of organisaties hier operationeel klaar voor zijn. Organisaties die vooroplopen, richten zich niet afzonderlijk op elke nieuwe AI-mogelijkheid, maar versterken en bundelen juist hun technologische basis. Door prioriteit te geven aan veilige architecturen en containertechnologie leggen zij de basis voor duidelijke kaders waarbinnen ze AI met vertrouwen kunnen inzetten. Zo kunnen publieke instellingen het vertrouwen van burgers opbouwen en behouden, naarmate AI een steeds grotere rol krijgt in de publieke dienstverlening”, aldus Sammy Zoghlami, SVP EMEA bij Nutanix.

Het onderzoek is in november 2025 uitgevoerd door Wakefield Research onder zo'n 1.600 leidinggevenden op het gebied van cloud, IT en engineering, werkzaam op minimaal managementniveau bij organisaties met 500 of meer medewerkers in veertien landen waaronder Nederland. Het onderzoek richt zich op de respondenten uit de publieke sector binnen die dataset, waaronder landelijke, regionale en lokale overheden en instellingen in het basis-, voortgezet en hoger onderwijs. Het volledige rapport is hier beschikbaar.