Overheidsdiensten waarschuwen voor grotere cyberdreiging door inzet AI

Dat stellen de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC), de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD), het Openbaar Ministerie (OM), CIO Rijk en de Politie in een gezamenlijk statement. De organisaties roepen bestuurders op hun verantwoordelijkheid te nemen en prioriteit te geven aan cybersecurity.

Wanneer de digitale verdediging niet op orde is, blijkt regelmatig wat de gevolgen van cyberincidenten kunnen zijn: langdurige uitval van vitale systemen en grote aantallen burgers die slachtoffer worden. Ook worden grote hoeveelheden namen, adressen en burgerservicenummers buitgemaakt, met privacy- en financiële gevolgen van dien.

'Bereid je nu voor'

Marc Kuipers, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid: “De technologie ontwikkelt zich razendsnel en de mogelijkheden van AI nemen toe. We willen niet wachten tot we de gevolgen daarvan op grote schaal terugzien in cyberincidenten. Daarom waarschuwen we organisaties nu: bereid je voor op deze ontwikkeling.”

In het statement worden bestuurders opgeroepen voldoende middelen beschikbaar te stellen, cybersecurity te prioriteren en experts de ruimte te geven om de digitale weerbaarheid van Nederland te vergroten. Daarnaast worden drie concrete acties voorgesteld die bestuurders per direct kunnen nemen: de basisbeveiliging op orde brengen, zichzelf de vraag stellen of het huidige beveiligingsniveau nog passend is, en signalen rond AI serieus nemen. Deze acties worden in het statement verder uitgewerkt.

Matthijs van Amelsfort, Algemeen directeur NCSC: “AI automatiseert de aanvalsketen: van kwetsbaarheden vinden tot misbruik. De technologie kan daarmee bestaande cyberdreigingen versnellen en versterken. Juist daarom is het belangrijker dan ooit om de basismaatregelen op orde te hebben.”

Kwetsbaarheden sneller opgespoord en misbruikt

AI verlaagt de drempel voor aanvallers, waardoor een bredere groep kwaadwillenden in staat is cyberaanvallen uit te voeren. Kwetsbaarheden worden door AI sneller opgespoord en misbruikt, wat een nieuwe realiteit creëert waaraan publieke en private organisaties zich moeten aanpassen.

Kwaadwillenden gebruiken AI vooral om aanvalstechnieken te automatiseren, te versnellen of efficiënter te maken, waardoor cyberaanvallen geavanceerder kunnen worden en langer onopgemerkt blijven. Daarbij is geen gebruik van de meest geavanceerde frontier-modellen nodig: ook met bestaande en gemakkelijk toegankelijke AI-modellen kunnen dergelijke aanvallen al worden uitgevoerd.

Ontwikkelingen in AI vragen om nieuw leiderschap

Digitale veiligheid is niet langer uitsluitend een zaak van CISO's en IT-afdelingen. De afhankelijkheid van digitale systemen is daarvoor te groot, de verwevenheid te complex en de risico's te omvangrijk. Het versterken van de digitale weerbaarheid van Nederland is dan ook een gezamenlijke opgave van publieke en private partijen.

Volgens de organisaties is de belangrijkste stap die nu gezet moet worden niet in de eerste plaats technisch, maar een kwestie van bewustwording en ander leiderschap. Cybersecurity is geen operationeel detail, maar een organisatiebreed vraagstuk dat stevige regie op bestuursniveau vereist en een duidelijk besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid.