Nederlandse printplaatindustrie staat op een kantelpunt

Binnen de elektronica krijgt de groei van de chipindustrie vaak de aandacht, maar chips vormen slechts één onderdeel van elektronische systemen. Om elektronische componenten onderling te verbinden en te laten functioneren, worden printplaten gebruikt, ook wel printed circuit boards (PCB’s) genoemd. De internationale industrie die zich bezighoudt met de productie, assemblage en integratie van deze elektronica staat bekend als Electronics Manufacturing Services (EMS).

De EMS-sector gaat veranderen. Waar momenteel geproduceerd wordt op volume en variatie, gaat de toenemende complexiteit van printplaten een bepalende rol spelen. Deze ontwikkeling wordt mede gedreven door groei in eindmarkten zoals defensie, (draagbare) medische apparaten, industriële elektronica, energie en datacenters. Dankzij verdergaande digitalisering en AI zullen de traditionele bedrijfsmodellen van EMS-bedrijven aangepast moeten worden. Hierdoor ontstaat een nieuw paradigma: High Complexity, Any Mix, waarbij complexe printplaten in elke variatie, snel en kostenefficiënt kunnen worden geproduceerd.

In Nederland zullen de circa zestig EMS-bedrijven de bakens moeten verzetten. Naar verwachting zal de al eerder ingezette trend van fusies en overnames doorzetten. Een groot deel van de ondernemers in het midden- en kleinbedrijf (mkb) in de EMS-sector beschikt immers over onvoldoende financiële middelen en kennis om afdoende te investeren in digitalisatie, AI-integratie en specialistische vaardigheden om de snelle ontwikkelingen bij te houden. Ondernemers zullen hierom wellicht hun zelfstandigheid moeten opgeven. Dit zal zorgen voor groepsvorming van EMS-bedrijven, maar ook voor verticale consolidatie waarbij toeleveranciers en afnemers uit de keten met elkaar samenklonteren.

Aziatische spelers domineren de EMS-volumemarkt, maar Europa focust op kleine, complexe series

Afhankelijk van de gehanteerde definitie van EMS schat ABN AMRO de omvang van de wereldwijde markt op circa 500 tot 700 miljard euro. De wereldmarkt wordt gedomineerd door bedrijven uit Taiwan, China en de Verenigde Staten (VS). Het Taiwanese Foxconn, wereldwijd marktleider en vooral bekend door de productie van iPhones, behaalde in 2025 een omzet van maar liefst 230 miljard euro. In de VS behoren Jabil Circuit en Flex tot de grootste spelers, met een omzet van respectievelijk 27 en 24 miljard euro in 2025. Deze reuzen van de EMS-markt richten zich nu nog vooral op grote series consumentenelektronica.

De Europese spelers op de EMS-markt zijn veel kleiner en meer regionaal actief. Zij richten zich op eindmarkten met kleinere series zoals de auto-industrie, machinebouw, medische apparatuur, aerospace en semicon. Volgens een rapport uit 2026 van het Duitse onderzoeksbureau in4ma telt Europa circa 2.250 EMS-bedrijven met een gezamenlijke omzet van 54 miljard euro. Duitse en Oostenrijkse bedrijven hebben bijna een derde van de Europese markt in handen. Het Duitse Zollner is het grootste Europese bedrijf, met een omzet van 2,6 miljard euro in 2024. Kontron uit Oostenrijk volgt met een omzet van 1,7 miljard euro. Ook Nederlandse bedrijven staan in de Europese Top 20, namelijk Neways Electronics en Prodrive Technologies, met een omzet van respectievelijk 620 en 552 miljoen euro in 2024. Maar ook VDL investeert flink in EMS met de overname van twee EMS-bedrijven in de afgelopen zes jaar.

Europese markt in de startblokken na wisselvallige groei

De ontwikkeling van de wereldwijde EMS-markt kent verschillende snelheden omdat producenten uit verschillende regio’s andere eindmarkten bedienen. De meer op massaproductie gerichte Aziatische EMS-spelers groeiden hard door de corona-uitbraak. Consumenten brachten meer tijd thuis door en bestelden veel consumentenelektronica zoals laptops, mobieltjes en spelcomputers. De Europese spelers zijn veel afhankelijker van de auto-industrie, semicon en de (medische) machinebouw. Zij konden daardoor maar beperkt profiteren van de groei in consumentenelektronica tijdens de coronapandemie.

De afgelopen jaren is de groei van de Europese EMS-industrie wisselvallig geweest. Halverwege 2020 daalden de volumes scherp door het wereldwijde chiptekort dat vooral de autoproductie ernstig verstoorde (zie figuur 1). Na een periode van snel herstel van 2021 tot 2023 daalde de investeringsbereidheid in de machinebouw en auto-industrie door de oorlog in Oekraïne. Dit zorgde voor lagere volumes in 2023 en 2024.

Sinds 2025 is opnieuw herstel ingetreden. Ten eerste omdat zowel het bedrijfsleven als de consument AI omarmen. Dit zorgt voor een sterk toegenomen vraag naar datacenters en de opwaardering van de digitale infrastructuur, waaronder servers, opslagsystemen en netwerkapparatuur. Ten tweede omdat ook de Europese defensie volop in drones, radars, geavanceerde communicatieapparatuur en cybersecurity investeert. Al deze elektronische systemen bevatten grote hoeveelheden printplaten. En vanwege de roep om grotere autonomie worden de defensie-uitgaven grotendeels besteed in Europa. Tot slot profiteert de sector van de inhaalslag die de Europese auto-industrie maakt. Ondanks de achterstand ten opzichte van de Chinese autofabrikanten zoals BYD, zetten ook de Duitse en Franse auto-industrie inmiddels vol in op elektrische auto’s. Juist deze modellen zitten boordevol elektronica.