Witold Kepinski - 18 november 2026

Gartner: digitale soevereiniteit is nu pure bedrijfscontinuïteit

Digitale soevereiniteit is niet langer een puur juridische kwestie rondom de opslaglocatie van privacygevoelige data, maar een absolute randvoorwaarde voor bedrijfscontinuïteit. Dat stelde Gartner-analist Tsuneo Fujiwara (foto) tijdens zijn presentatie op het Gartner IT Symposium/Xpo in Barcelona. Door oplopende geopolitieke spanningen, handelsbeperkingen en een bredere vertrouwensrecessie moeten CIO's hun volledige technologiestack onder de loep nemen en een pragmatische strategie ontwikkelen om grip te houden op hun data, bedrijfsvoering en technologie.

Gartner: digitale soevereiniteit is nu pure bedrijfscontinuïteit image

De wereld deglobaliseert in rap tempo en landen trekken steeds vaker digitale grenzen op. Fujiwara wees op een reeks recente incidenten die de kwetsbaarheid van internationale IT-ketens blootleggen, variërend van Amerikaanse sancties, Chinese exportcontroles op zeldzame aardmetalen en importverboden op buitenlandse routers en robots tot fysieke aanvallen op datacenters in de Golfregio. Ook de snelle opmars van kunstmatige intelligentie vergroot de urgentie. Data waarmee een AI-model eenmaal is getraind, kan niet meer worden gewist, en het gebruik van buitenlandse modellen zorgt ervoor dat betalingen via tokens structureel naar het buitenland wegvloeien – een fenomeen dat Gartner omschrijft als de AI-val. 

Volledige digitale autonomie is volgens Gartner voor individuele bedrijven echter noch haalbaar, noch wenselijk. Waar overheden verantwoordelijk zijn voor nationale veiligheid, wetgeving en het bouwen van fundamentele infrastructuur, moeten ondernemingen binnen commerciële budgetten en rendementsdoelen sturen op bedrijfscontinuïteit en bescherming van intellectueel eigendom. In de praktijk zoeken tal van Europese instellingen en bedrijven al naar werkbare tussenvormen. Zo kiest De Nederlandsche Bank voor het Europese cloudalternatief STACKIT, migreert de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein dertigduizend ambtenaren naar open source-software zoals Linux en LibreOffice, en bouwt Airbus aan eigen soevereine cloudoplossingen. 

Vier samenhangende lagen

Om risico's gestructureerd in kaart te brengen, hanteert Gartner een model met vier samenhangende lagen: datasoevereiniteit (toegang en privacy), operationele soevereiniteit (continuïteit van dienstverlening zonder gedwongen onderbrekingen), technologische soevereiniteit (eigendom en broncode via bijvoorbeeld open source) en AI-soevereiniteit, dat als een dwarsdoorsnede over alle andere lagen heen loopt. CIO's moeten per domein — van e-mail en identiteitsbeheer tot cloudplatforms en chips — bepalen hoe groot de buitenlandse afhankelijkheid is en waar zich kritieke single points of failure bevinden. 

Voor de inrichting van hun infrastructuur kunnen organisaties kiezen uit een breed spectrum. Dat loopt uiteen van publieke cloudomgevingen met aanvullende soevereine controles en geïsoleerde regio's die door lokale partners worden beheerd, tot regionale cloudproviders of volledig afgesloten on-premises omgevingen met lokale software op eigen hardware. Gartner adviseert om bij vitale technologieën te werken met zogeheten dual-stack architecturen over meerdere regio's, zodat bedrijven zowel aan lokale eisen voldoen als toegang houden tot wereldwijde innovatie. 

Intellectueel eigendom 

Een belangrijk aandachtspunt bij het verminderen van afhankelijkheden is het scheiden van het intellectueel eigendom van de technologie en de partij die de dienst levert. Bovendien waarschuwt Fujiwara dat een lokale leverancier van vandaag morgen kan worden overgenomen door een buitenlandse speler. Strategische wendbaarheid is daarom cruciaal. CIO's doen er goed aan om kortere contractduur te bedingen, heldere exit-clausules af te dwingen, open standaarden te verplichten en systemen te ontwerpen op dataportabiliteit. 

Gartner raadt IT-leiders aan om direct te beginnen met het opstellen van een deglobaliseringsstrategie samen met de CISO en COO. In de eerste negentig dagen moeten alle huidige leveranciers en technologieën worden doorgelicht op geopolitieke risico's, gevolgd door een plan voor de komende twaalf maanden om de afhankelijkheid van buitenlandse partijen af te bouwen en de technologische weerbaarheid duurzaam te verankeren.

 

Keepit BW + BN Vertiv AI-archetypes BW 672x560
Keepit BW + BN

Wil jij dagelijkse updates?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!