Witold Kepinski - 17 november 2026

UvA-onderzoekers kritisch op Europese cloudwet

Het wetsvoorstel van de Europese Commissie voor een Cloud and AI Development Act (CADA) slaagt er in zijn huidige vorm niet in om de Europese afhankelijkheid van niet-Europese techreuzen daadwerkelijk te doorbreken. Dat concluderen onderzoekers van het Instituut voor Informatierecht (IViR) van de Universiteit van Amsterdam in een deze maand gepubliceerd position paper. Volgens de juristen en beleidsonderzoekers Plixavra Vogiatzoglou, Kristina Irion, Anushka Mittal, Laurens Naudts en Charis Papaevangelou schiet het voorstel tekort als industriebeleid en dreigt het juist de positie van grote Amerikaanse cloudaanbieders te bestendigen in plaats van een volwaardig Europees alternatief op te bouwen.

UvA-onderzoekers kritisch op Europese cloudwet image

De Europese Commissie presenteerde het CADA-voorstel om iets te doen aan het feit dat drie niet-Europese hyperscalers — Microsoft, Amazon en Google — meer dan zeventig procent van de Europese cloudmarkt in handen hebben. Brussel wil dat aanpakken door administratieve drempels en vergunningsprocedures voor de bouw van nieuwe datacenters te versoepelen via speciale versnellingszones en door een risicogebaseerd raamwerk met vier betrouwbaarheidsniveaus in te voeren voor overheidsgebruik van clouddiensten. 

Volgens de Amsterdamse onderzoekers bevat die aanpak echter fundamentele weeffouten. Zo wijzen zij erop dat de strengere soevereiniteitseisen binnen het voorstel alleen gelden voor overheidsactiviteiten die bijdragen aan de handhaving van de openbare orde, zoals defensie, justitie en grensbewaking. Volgens de eigen effectbeoordeling van de Commissie valt zeventig procent van de publieke clouddiensten — waaronder onderwijs, cultuur en personeelsadministratie — onder het laagste beveiligingsniveau 1, en slechts één procent onder het hoogste niveau 4. 

Voor de laagste niveaus volstaat het doorgaans dat data in Europa wordt opgeslagen en aan de AVG en NIS2 wordt voldaan, waardoor Amerikaanse hyperscalers met hun Europese dochterondernemingen en toezeggingen niet worden uitgesloten. Omdat CADA als specifieke wetgeving voorrang krijgt op de algemene aanbestedingsregels, wordt het voor nationale overheden zelfs onmogelijk om bij deze aanbestedingen strengere eisen te stellen of Europese voorkeursregels te hanteren. 

Energie en datacenters

Ook plaatsen de onderzoekers grote vraagtekens bij de plannen voor het versneld uitbreiden van de datacentercapaciteit. Door projecten in versnellingszones vrijstellingen of versoepelingen te geven bij milieueffectrapportages, ontstaat volgens het IViR het risico dat maatschappelijke en ecologische kosten opzij worden geschoven zonder dat gegarandeerd is dat die nieuwe rekenkracht ook echt in Europese handen blijft. Daarnaast ontbreken in de duurzaamheidscriteria voor deze zones belangrijke indicatoren over het daadwerkelijke aandeel hernieuwbare energie, wat het zicht op het echte energieverbruik van datacenters vertroebelt. 

Tot slot noemen de onderzoekers de invulling van digitale soevereiniteit in het voorstel te nauw. Het wetsvoorstel benadert autonomie vrijwel uitsluitend als een kwestie van datalokalisatie en informatiebeveiliging, maar gaat voorbij aan de onderliggende afhankelijkheid van buitenlandse chips en kritieke grondstoffen, evenals aan de rol van kleinschalige, publieke of open-source initiatieven. Volgens het IViR zijn de bepalingen rond open source en multicloud-strategieën bovendien te vrijblijvend geformuleerd om een echte verschuiving teweeg te brengen, en blijft onduidelijk hoe de voorgestelde cloudfederaties zich verhouden tot eerdere Europese projecten zoals GAIA-X. 
 

Keepit BW + BN Taelium realtime data BW + BN
Vertiv AI-archetypes BN

Wil jij dagelijkse updates?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!