Nederlandse industrie dreigt AI-revolutie te missen door investeringskloof
Terwijl kunstmatige intelligentie (AI) wereldwijd de productiviteit naar nieuwe hoogten stuwt, dreigt de Nederlandse industrie de aansluiting te verliezen. Hoewel de adoptie in de sector toeneemt, blijven de noodzakelijke investeringen in software en data-infrastructuur fors achter. Dat blijkt uit een nieuw sectoronderzoek van de ING.
Volgens de economen van ING bevindt de Nederlandse maakindustrie zich op een kritiek punt. In 2025 bereikte de AI-adoptie in de industrie weliswaar het landelijk gemiddelde (18%), maar achter de schermen klinken de alarmbellen. De reële waarde van het software-kapitaal in de industrie is de afgelopen vijf jaar met 7,5% afgenomen, terwijl er landelijk juist sprake was van een groei van 8,5%.
De AI-kloof: Groot versus klein
De cijfers laten een scherpe tweedeling zien. Bij grote industriebedrijven (250+ werknemers) maakt maar liefst 64% gebruik van AI. Bij het midden- en kleinbedrijf (10 tot 50 werknemers) blijft dit steken op slechts 21%. Bovendien kijkt de sector jaloers naar de buren: in België en Denemarken gebruikt bijna 40% van de fabrikanten AI.
"Industriebedrijven hebben veel te winnen bij een succesvolle inzet van AI, maar de datahuishouding moet op orde zijn," zegt Gert Jan Braam, Sectorbanker Industry bij ING. Zonder gestructureerde data hebben algoritmes geen brandstof om processen te optimaliseren.
Waar liggen de kansen?
Hoewel 'Generatieve AI' (zoals ChatGPT) de krantenkoppen haalt, zit de echte winst voor de fabriek van de toekomst in de combinatie van IT en OT (Operationele Technologie). AI wordt momenteel het vaakst ingezet voor:
- Textmining (17%): Analyse van onderhoudslogs en klachten.
- Generatieve AI (14%): Schrijven van softwarecode en rapportages.
- Predictive Maintenance: Het voorspellen van machinestoringen voordat ze plaatsvinden.
Productiviteit als overlevingsstrategie
Met een aanhoudende personeelskrapte en de trend naar kleinere, complexe orders (high-mix, low-volume), is AI geen luxe meer maar noodzaak. Onderzoek toont aan dat AI de jaarlijkse productiviteitsgroei van werknemers met 3 procentpunten kan verhogen. Bedrijven die de boot missen, riskeren op de middellange termijn zowel marktaandeel als rendement te verliezen.
ING adviseert ondernemers om de "J-curve" te trotseren: acceptatie dat investeringen eerst voor wrijving en kosten zorgen, voordat de sterke groei inzet. De boodschap van de bank is helder: begin klein met pilots, maar investeer fors in de digitale basis.
Meer over ai
Over Witold Kepinski
