EU versterkt digitale soevereiniteit met beveiligde satellietcommunicatie
De Europese Unie heeft een belangrijke mijlpaal bereikt in haar streven naar strategische autonomie. De operaties van EU GOVSATCOM zijn officieel van start gegaan, waardoor alle lidstaten nu toegang hebben tot beveiligde satellietcommunicatie voor overheids- en militaire doeleinden.
Het systeem is volledig in Europa gebouwd en staat onder strikte controle van de EU. Hiermee wil Europa de afhankelijkheid van derde landen voor kritieke infrastructuur doorbreken. "Onze veiligheid hangt af van ons vermogen om verbonden te blijven, ongeacht de omstandigheden," aldus Henna Virkkunen, uitvoerend vicevoorzitter voor Tech-soevereiniteit. "Dit is een overwinning voor de Europese soevereiniteit."
Van GOVSATCOM naar IRIS²
GOVSATCOM is de eerste stap in een groter plan om de Europese connectiviteit te versterken. In 2027 wordt de dekking en capaciteit wereldwijd uitgebreid, waarbij ook gebruik zal worden gemaakt van streng geselecteerde commerciële partners.
Ondertussen wordt er al hard gewerkt aan de opvolger: IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite). De militaire frequenties van dit toekomstige systeem zijn inmiddels in gebruik genomen. Dankzij publiek-private samenwerkingen en het gebruik van bestaande Europese satellieten zullen de eerste diensten van IRIS² naar verwachting al in 2029 beschikbaar zijn, eerder dan oorspronkelijk gepland.
Strategische autonomie
Andrius Kubilius, commissaris voor Ruimtevaart en Defensie, benadrukt dat deze ontwikkelingen het fundament leggen voor een veerkrachtige en betrouwbare infrastructuur. Het doel is om de komende decennia de veiligheid en strategische autonomie van Europa te waarborgen zonder afhankelijk te zijn van buitenlandse mogendheden.
oewel beide systemen deel uitmaken van het Europese ruimtevaartprogramma om de afhankelijkheid van buitenlandse aanbieders (zoals Starlink) te verkleinen, zijn er belangrijke verschillen in functie en technologie:
De belangrijkste verschillen tussen GOVSATCOM en IRIS²
| Kenmerk | EU GOVSATCOM | IRIS² |
| Status | Nu operationeel (sinds januari 2026). | In ontwikkeling (eerste diensten verwacht in 2029). |
| Primaire Doelgroep | Strikt voor overheden en defensie. | Overheden, defensie én commerciële gebruikers (burgers/bedrijven). |
| Infrastructuur | Gebruikt bestaande nationale en commerciële satellietcapaciteit. | Een nieuwe eigen constellatie van circa 290 satellieten. |
| Technologie | Voornamelijk traditionele satellietverbindingen. | Geavanceerd: multi-orbit (LEO/MEO), kwantum-encryptie en 5G/6G-integratie. |
| Bereik | Focus op beveiligde verbindingen voor EU-lidstaten. | Wereldwijde breedbanddekking, ook in "dead zones" zonder internet. |
Samengevat
GOVSATCOM is het "nu"-systeem: het bundelt bestaande Europese satellietcapaciteit om direct een beveiligd netwerk te bieden voor militairen en grenswachters. Het is de eerste fase van veilige Europese communicatie.
IRIS² is het vlaggenschip van de toekomst: dit wordt de Europese tegenhanger van Starlink. Het krijgt een eigen vloot van honderden satellieten in verschillende banen om de aarde (multi-orbit). Naast militaire doeleinden gaat het ook snel internet bieden aan gewone burgers en bedrijven, en wordt het gebruikt voor zelfrijdende auto's en crisismanagement.
Meer over satelliet
Over Witold Kepinski
