Nederlands plan: Chips en AI samenvoegen in één EU-strategie

Het document komt op een cruciaal moment. De Europese Unie bereidt momenteel het Tech Sovereignty Package voor, een pakket maatregelen dat de digitale autonomie van Europa moet veiligstellen. Volgens Nederland dreigen de huidige Europese initiatieven echter langs elkaar heen te werken en synergie te missen.

De cirkel van soevereiniteit

Het hart van het Nederlandse voorstel is een zogeheten 'supply-demand loop'. In dit model stimuleren de bovenste lagen van de technologie-stack – zoals AI en cloud – de vraag naar de onderste lagen, zoals betrouwbare chips en infrastructuur. Op hun beurt bieden deze fundamentele lagen de bouwblokken die nodig zijn om AI- en clouddiensten op een soevereine manier te laten schalen.

Nederland stelt drie concrete pijlers voor om dit te bereiken:

1. Cloud & AI Development Act (CADA)

Nederland wil af van 'sovereignty-washing'. Er moet een duidelijke definitie komen van wat een 'soevereine cloud' precies is, variërend van 'midden-autonoom' tot 'volledig soeverein'. Door middel van publieke aanbestedingen en certificeringen moet de vraag naar Europees ontwikkelde, betrouwbare hardware en open-source oplossingen worden aangewakkerd.

2. Chips Act II (CAII)

Waar de eerste Europese Chips Act zich vooral richtte op grootschalige productie, moet de opvolger volgens het non-paper de focus leggen op de vraagkant. Europese cloud- en AI-aanbieders moeten de 'afnemers' worden van in Europa ontworpen, betrouwbare chips. Hierbij wordt expliciet gepleit voor open chip-architecturen zoals RISC-V, om afhankelijkheid van één enkele leverancier (vendor lock-in) te voorkomen.

3. Een Strategische Rol voor Open Source

Open source is in de Nederlandse visie geen vrijblijvende keuze, maar een 'cross-cutting enabler'. Het zorgt voor transparantie en controleerbaarheid van de hele technologieketen. Het non-paper adviseert lidstaten om zogeheten Open Source Program Offices (OSPOs) op te richten om samenwerking tussen overheden en de private sector te stroomlijnen.

"Niet binair, maar een samenspel"

De Nederlandse visie erkent dat technologische soevereiniteit niet 'alles of niets' is. Europa zal volgens het document altijd een combinatie nodig hebben van eigen capaciteiten en gediversifieerde toegang tot buitenlandse technologie en materialen. Het doel is echter om de regie terug te pakken: de mogelijkheid om autonoom te kunnen kiezen en handelen op het wereldtoneel, in lijn met democratische waarden en de rechtsstaat.

Met dit voorstel zet Nederland de toon voor een Europa dat niet alleen reguleert, maar ook actief bouwt aan een eigen, concurrerend digitaal fundament. Het wachten is nu op de reactie van Brussel en de andere lidstaten op deze integrale 'tech-stack' aanpak.