NVP: Nederlandse innovatiekracht loopt risico door financieringsgat

Recordjaar voor buyouts, VC blijft stabiel

Voor de gevestigde namen in de sector was 2025 een absoluut topjaar. De zogeheten buyout-fondsen haalden een historisch recordbedrag van €6,9 miljard op, een stijging van 43% ten opzichte van het voorgaande jaar. Dit kapitaal is bedoeld voor overnames van volwassen bedrijven.

Ook de markt voor Venture Capital (VC), gericht op startups, hield goed stand. Voor het vierde jaar op rij werd er meer dan €1 miljard geïnvesteerd in Nederlandse innovatie. Kapitaal vloeide rijkelijk naar sectoren als kwantumcomputing (QuantWare), kernafval-recycling (Thorizon) en medtech (Sirius Medical). In totaal ontvingen 411 startups gezamenlijk €1,18 miljard aan groeigeld.

De groeiparadox: Scale-ups in de knel

Achter deze records schuilt echter een zorgwekkende ontwikkeling die de toekomst van de Nederlandse economie kan ondermijnen. De fondsenwerving voor groeikapitaal — de financiering die scale-ups nodig hebben om door te stoten van €50 miljoen naar €500 miljoen omzet — zakte naar een historisch dieptepunt van slechts €32 miljoen. Ter vergelijking: het tienjarig gemiddelde ligt op €289 miljoen.

Martijn van Dam, voorzitter van de NVP, trekt aan de bel: “Het rapport-Wennink stelt dat we de komende tien jaar tot €190 miljard extra privaat kapitaal nodig hebben. Onze sector kan die hoofdrol spelen, maar dan moet de brug tussen vroege financiering en volwassen private equity wel overeind blijven. Op dit moment is die brug van Nederlands groeikapitaal nagenoeg ingestort.”

Buitenlandse afhankelijkheid en beursstilte

Door het gebrek aan binnenlandse groeifondsen worden Nederlandse scale-ups steeds afhankelijker van buitenlandse investeerders. Hoewel dat de kwaliteit van de bedrijven onderstreept, maakt het Nederland economisch kwetsbaar.

Daarnaast stokt de 'exitmarkt'. Het aantal beursgangen (IPO's) bleef steken op zes, ver onder het gemiddelde van veertien per jaar. Zonder succesvolle beursgangen of verkopen aan strategische partijen vloeit er geen kapitaal terug naar de fondsen, waardoor de cyclus van nieuwe investeringen wordt doorbroken. Ook het aantal afschrijvingen in de VC-sector baart zorgen: met 65 incidenten ligt dit 27% boven de trend.

De rol van pensioengeld

Er zijn lichtpuntjes. De directe investering van pensioenuitvoerder APG in energieopslag-scale-up Return bewijst dat Nederlands pensioenkapitaal zijn weg naar innovatie kán vinden. Echter, voor de meeste pensioenfondsen zijn directe deals te risicovol. Zij hebben professionele fondsbeheerders nodig om risico’s te spreiden.

"De infrastructuur is aanwezig, maar de fondsenwerving voor groei droogt op," stelt Felix Zwart, hoofd onderzoek bij de NVP. "Als institutionele beleggers rendement zoeken, waarom dan buiten onze grenzen als we hier de kampioenen van de toekomst hebben?"

Kerncijfers 2025 in vogelvlucht

*Exclusief het 'volwassen' groeisegment dat €1,23 miljard ontving.

Oproep tot actie

De NVP adviseert de overheid en institutionele beleggers om het tij te keren. Belangrijke speerpunten zijn:

1. Behoud van het Toekomstfonds: De voorgenomen bezuinigingen moeten van tafel.
2. Versteviging van vroege-fase regelingen: Instrumenten zoals Seed Capital en het Innovatiekrediet blijven essentieel als fundament.
3. Dynamische exitmarkt: Corporates moeten worden aangemoedigd vaker innovatieve startups over te nemen ('copy-paste' innovatie).

Zonder ingrijpen dreigt Nederland zijn meest veelbelovende bedrijven in de groeifase te verliezen aan buitenlandse mogendheden, precies op het moment dat investeringskracht voor de energie- en techtransitie harder nodig is dan ooit.

Noot: De gepresenteerde data zijn gebaseerd op opgaven van 113 Nederlandse en 100 buitenlandse fondsmanagers, aangevuld met openbare bronnen. De cijfers hebben uitsluitend betrekking op eigen vermogen (equity).