De Nederlandse Overheid heeft geen plan B
Taiwanese chips, Amerikaanse clouddiensten en Chinese hardware. Onze digitale infrastructuur rust op buitenlandse fundamenten. Wat gebeurt er als morgen de stekker uit Microsoft Azure wordt getrokken? Het angstaanjagende antwoord van IT-kopstukken: we hebben geen back-up. In de radiouitzending People Work Technology schetsen experts een scherp beeld van onze digitale afhankelijkheid, de gevaren van 'shadow-AI' en de noodzaak van soevereiniteit.
De overheid gokt op de cloud (zonder vangnet)
"Of de Nederlandse overheid een werkend plan B heeft? Nee." Eugene Tuijnman, CEO van de onafhankelijke IT-dienstverlener SLTN, windt er geen doekjes om. We zijn als land digitaal volledig afhankelijk geworden van grootmachten buiten Europa. Organisaties die nu massaal AI-projecten opstarten in de publieke cloud, lopen volgens hem blindelings een vendor lock-in tegemoet.
Een ander sluimerend gevaar is 'shadow-AI': kunstmatige intelligentie die buiten het zicht van de IT-afdeling wordt gebruikt. Ruim 40% van de AI-projecten draait momenteel onder de radar. Medewerkers voeren argeloos gevoelige bedrijfsdata in bij publieke tools.
"Op het moment dat je op die knop drukt, is het feitelijk een datalek," waarschuwt Tuijnman. "Data is je nucleaire afval als je niet oppast. Het kan levensgevaarlijk zijn wat ze ermee doen."
Als tegenwicht bouwde SLTN Ask HR, een AI-toepassing die strikt binnen de eigen muren en op eigen systemen draait. Tuijnmans advies voor de markt is dan ook helder: regel je data-governance vooraf in en bewaar zélf de encryptiesleutels.
Gevangen in het algoritme
Niet alleen overheden, ook bedrijven zijn kwetsbaarder dan ze denken. Veel organisaties bouwen hun community op via platformen zoals Instagram of LinkedIn. "Je bent compleet afhankelijk van een algoritme dat niemand begrijpt," stelt Yves van Dieren, oprichter van het no-code platform CreYou. "Dat algoritme bepaalt of je je eigen volgers bereikt, en het verandert zomaar zonder waarschuwing."
Met CreYou biedt hij een alternatief: organisaties kunnen in een paar dagen een eigen, onafhankelijke app bouwen met volledige controle over de data. Onder andere De Nederlandse Loterij gebruikt dit al om interne silo's te doorbreken.
Ook Van Dieren ziet schaduwzijde aan de snelle AI-ontwikkeling, met name bij software-development: "Er gaan nu dingen gebeuren waarvan je de uitkomst niet weet. Dat is shadow-AI in development." Toch kijkt hij positief naar de toekomst. Zijn voorspelling voor 2030? Voice vervangt het toetsenbord. Apps bedienen we straks niet meer door te typen, maar simpelweg door te praten.
