Geen 'Rode Knop' maar duizend kleine hendeltjes
Terwijl de Tweede Kamer debatteert over de vraag of "Trump de DigiD-knop kan omdraaien", waarschuwen experts voor een veel subtielere en gevaarlijkere vorm van afhankelijkheid. Het risico zit niet in een dramatische 'kill-switch', maar in een woud van commerciële wurgcontracten, geopolitieke sancties en juridische dwangmiddelen uit de Verenigde Staten. Dit stelt Ludo Baauw (foto), CEO van de Intermax Group.
Tijdens een drukbezocht rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over de overname van Solvinity — de technische beheerder van DigiD — kwam de onvermijdelijke vraag: kan Amerika ons systeem uitzetten? Hoewel brancheorganisatie NLdigital sussende woorden sprak, waren de overige experts resoluut: ja. Maar, zo stelt Ludo Baauw (foto), CEO van de Intermax Group en soevereiniteitsexpert, die rode knop is helemaal niet nodig om Nederland op de knieën te krijgen.
De commerciële houdgreep
De echte macht van Amerikaanse techgiganten uit zich volgens Baauw in wat hij "duizend kleine hendeltjes" noemt. Het meest recente voorbeeld is de overname van virtualisatiegigant VMware door Broadcom. Na de overname van $61 miljard werden partnerprogramma's gedecimeerd, perpetuele licenties afgeschaft en schoten prijzen met honderden procenten omhoog. Nederlandse ziekenhuizen betalen inmiddels drie keer zoveel voor dezelfde diensten.
"We worden als klant voor het blok gezet," zegt Baauw. "Dit is het 'Internet of Landlords'. Je koopt geen software meer, je huurt toegang. En de verhuurder bepaalt elk kwartaal de prijs." Dit kwartaaldenken, gedreven door de honger naar beurscijfers, dwingt bedrijven tot een constante verhoging van de lock-in.
Het Internationaal Strafhof als waarschuwing
Dat afhankelijkheid verder gaat dan alleen geld, bewijst de recente situatie rond het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Nadat het hof arrestatiebevelen uitvaardigde tegen Israëlische kopstukken, reageerde de VS met sancties.
Rechters van het ICC verloren van de ene op de andere dag hun toegang tot Microsoft-accounts, hun bankrekeningen werden bevroren en zelfs hun Amazon Alexa-apparaten en gekochte e-books werden op afstand geblokkeerd. "Een internationaal gerechtshof op Nederlandse bodem werd verlamd door Amerikaanse sancties, uitgevoerd via Microsoft en Amazon," aldus Baauw. Dit laat zien dat Amerikaanse wetten zoals de CLOUD Act en Executive Order 12333 de VS feitelijk zeggenschap geven over alle data van Amerikaanse bedrijven, waar ter wereld die ook staan.
De Luddites hadden een punt
Baauw trekt een vergelijking met de Luddites uit de 19e eeuw. Zij waren geen technofoben, maar vakmensen die begrepen voor wie de nieuwe machines gebouwd waren. Volgens Baauw moet Nederland zich dezelfde vraag stellen: wiens belangen dienen deze systemen?
De oplossing ligt volgens hem in de "drie opens": open architectuur, open standaarden en open source. Niet omdat we morgen zonder Microsoft kunnen, maar als strategische weerbaarheid. Het ICC is inmiddels overgestapt naar het Duitse openDesk om te kunnen blijven functioneren.
Conclusie: Strategische weerbaarheid
De Nederlandse overheid bestempelde de risico's van Amerikaanse clouddiensten vorig jaar nog als "acceptabel". Maar nu de geopolitieke context hardhandig is veranderd, rijst de vraag of dat oordeel nog standhoudt. Terwijl de politiek staart naar een hypothetische rode knop, worden de hendeltjes van de licentievoorwaarden en de CLOUD Act dagelijks een stukje verder aangedraaid. "China hackt je netwerk. Amerika hackt je businessmodel. En dat zie je pas als de factuur komt of de opzeggingsbrief van het partnerschap."
