Brussel dekt de tafel, maar niet voor jou
De Europese Commissie werkt aan de grootste herziening van de aanbestedingsrichtlijnen sinds 2014, en het wetsvoorstel kan elk moment landen. De Public Procurement Act moet de drie bestaande richtlijnen consolideren, non-price criteria verplicht maken en "Made in EU"-voorkeuren introduceren voor strategische sectoren. Het klinkt als goed nieuws voor wie al jaren vindt dat de laagste prijs niet de beste prijs is. Maar wie de stukken leest, ziet een opvallende afwezige aan tafel: de IT-dienstverlener. De vraag is niet of deze regels komen, maar of de IT-sector erin voorkomt. Dit schrijft Martin van Leeuwen (foto), tendermanager en bidwriter voor IT-dienstverleners, in deze blog.
Parallel aan het aanbestedingsdossier heeft de Commissie op 4 maart 2026 de Industrial Accelerator Act aangenomen, met verplichte Made in EU-eisen voor energie-intensieve industrie en schone technologie - staal, aluminium, batterijen, zonnepanelen. De richting is gezet. De evaluatie van de richtlijnen uit oktober 2025 bevestigt ondertussen het beeld dat de Europese Rekenkamer in 2023 al schetste: het gemiddeld aantal biedingen per tender daalt, en de regels zijn er niet juridisch helderder op geworden. Het Europees Parlement heeft in september 2025 met ruime meerderheid opgeroepen tot verplichte non-price criteria, betere toegang voor het MKB en meer digitalisering. Maar als je kijkt waar de discussie concreet over gaat - welke sectoren strategisch zijn, voor welke producten Europese voorkeuren gelden, waar de verplichte duurzaamheidscriteria landen - dan gaat het over fabrieken, grondstoffen en supply chains. Niet over de MSP uit Amersfoort die werkplekbeheer levert aan een gemeente.
Dat is ook logisch. Europees industriebeleid denkt in producten, niet in diensten. Een server kun je labelen als Made in EU, een servicedesk niet. De criteria die nu worden ontwikkeld - CO2-intensiteit, circulariteit, weerbaarheid van toeleveringsketens - zijn geschreven voor sectoren waar je iets kunt wegen, meten en certificeren. Niemand in Brussel ligt wakker van de vraag of een MSP met vijftig medewerkers straks aan dezelfde compliance-eisen moet voldoen als een staalfabrikant. Het risico is niet dat IT-dienstverleners expliciet worden benadeeld, maar dat ze stilzwijgend worden overgeslagen - en dat de regels die straks in de Aanbestedingswet terechtkomen, zijn ontworpen voor een werkelijkheid die niet de hunne is.
Wie denkt dat dit ver-van-mijn-bedshow is, kijkt niet goed naar wat er in Nederland al gebeurt. De Rijkscategorie ICT Werkomgeving Rijk stelt nu al concrete eisen aan CO2-compensatie, batterijlevensduur, repareerbaarheid en circulair materiaalgebruik bij IT-hardware en won daarvoor in 2022 de Procura Award voor de meest innovatieve aanbesteding van Europa. Amsterdam heeft sinds 2024 een eigen Handelingskader Duurzame ICT dat opdrachtgevers verplicht om duurzaamheidscriteria mee te nemen bij inkoop van soft- en hardware. PIANOo publiceerde in november 2025 nieuwe standaarden voor duurzame IT-inkoop. De koplopers lopen niet achter de wetgeving aan, ze lopen erop vooruit - en de criteria die zij nu hanteren vormen het vocabulaire dat straks in de Europese richtlijn terechtkomt.
PIANOo
De tijdlijn laat zich redelijk scherp tekenen. Het wetsvoorstel wordt verwacht in het tweede kwartaal van 2026, dus binnen weken. Dan volgt parlementaire behandeling van twee tot drie jaar, en daarna nog eens twee jaar nationale implementatie. Volledige doorwerking in Nederlandse bestekken is niet eerder dan 2029 of 2030 te verwachten, maar de voorbeelden hierboven laten zien dat het venster voor voorbereiding nu open staat. Wie in 2028 voor het eerst nadenkt over circulariteit in zijn aanbod, komt te laat bij een opdrachtgever die dat in 2026 al uitvraagt.
Wat kan de IT-sector doen met die drie tot vier jaar? Volg het wetgevingsproces via de branchevereniging en reageer op de consultaties die volgen als het voorstel eenmaal op tafel ligt. De industrie zat wél aan tafel, de IT-dienstverlening niet - dat hoeft niet zo te blijven. Investeer in meetbare duurzaamheid, niet als marketingverhaal maar als onderdeel van je propositie - van energieverbruik van datacenters tot levenscyclusbeleid van de hardware die je beheert. De MVI-criteriatool van PIANOo geeft een voorproefje van wat straks standaard wordt gevraagd. En leer kwaliteit aantoonbaar maken, omdat als non-price criteria de norm worden, niet de goedkoopste aanbieder wint maar degene die het beste kan laten zien wat zijn euro's extra opleveren.
De ironie is dat de herziening precies de dingen belooft waar IT-dienstverleners baat bij hebben: minder nadruk op laagste prijs, meer ruimte voor kwaliteit, betere toegang voor het MKB. Maar beloftes geschreven voor de staalindustrie worden niet vanzelf waargemaakt voor de IT-sector, en wie niet aan tafel zit als het menu wordt samengesteld, eet straks wat een ander heeft besteld.
Martin van Leeuwen is oprichter van Epikouros Consulting Company en gespecialiseerd in tendermanagement en bidwriting voor IT-dienstverleners. Hij publiceert op LinkedIn (Tussen de regels) en Substack.
