Je Copilot kijkt mee: hoe AI bepaalt wie eruit vliegt
De belofte was zo mooi: AI zou onze ‘copilot’ worden, een digitale assistent die ons werk uit handen neemt en ons ‘supermenselijk’ maakt. Maar volgens Jay McBain (foto), hoofdanalist bij Omdia, heeft diezelfde technologie een duistere schaduwzijde. AI is namelijk de ultieme verklikker geworden die precies uitrekent of jij je salaris nog wel waard bent.
Het meten van werknemers is niet nieuw. Bedrijven gebruiken al langer software om toetsaanslagen te registreren, muisbewegingen te volgen en te zien wie er wanneer inlogt. Toch bleven deze methodes vaak steken in cijfers zonder context. Een manager wist wel dát je niet typte, maar niet wáarom. Wellicht was je wel diep aan het nadenken over een strategische doorbraak.
Volgens McBain is dat gat nu gedicht. In de afgelopen twaalf maanden hebben Large Language Models (LLM’s) geleerd om context te begrijpen. De AI-agent die op je schouder meekijkt, leest nu je e-mails, begrijpt de dynamiek in je vergaderingen en analyseert je werkelijke bijdrage aan de winstgevendheid van het bedrijf.
De kille ROI-calculatie
De gevolgen zijn inmiddels zichtbaar op de arbeidsmarkt. McBain wijst op de recente ontslaggolven in de techsector, waarbij tienduizenden mensen hun baan verliezen. Dit zijn volgens hem niet simpelweg de "laagvliegers" die door een manager zijn aangewezen. Het zijn mensen van wie de AI heeft berekend dat hun ‘Return on Investment’ (ROI) simpelweg te laag is.
"Het is niet AI die je baan vervangt," stelt McBain. "Het is AI die jouw ontslag veroorzaakt." De software rapporteert met angstaanjagende nauwkeurigheid aan de werkgever: Hoeveel uur werk je écht? Welke meetings leid je daadwerkelijk in plaats van alleen maar aanwezig te zijn? En welke taken dragen direct bij aan omzetgroei of innovatie?
Het kantelpunt bij Meta
Als actueel voorbeeld noemt de analist de situatie bij Meta (het moederbedrijf van Facebook). Terwijl het bedrijf zich voorbereidt op een nieuwe ontslagronde van zo'n 8.000 medewerkers, wordt er gelijktijdig nieuwe, invasieve trackingsoftware uitgerold. Het is een giftige combinatie van surveillance en baanonzekerheid die de bedrijfscultuur in Silicon Valley fundamenteel verandert.
De opkomst van de 'Algoritmische Vakbond'
Toch ziet McBain ook een tegenbeweging ontstaan. De toenemende druk van algoritmes zorgt voor een onverwachte comeback van de vakbonden. In de kantoren van grote techbedrijven in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk duiken steeds vaker pamfletten op van werknemers die zich willen verenigen.
McBain trekt een historische parallel: de eerste grote opkomst van vakbonden vond plaats tijdens de ‘Great Upheaval’ (1877-1886) en de tweede golf tijdens de Grote Depressie in de jaren 30. Nu we aan de vooravond staan van een tijdperk waarin AI de baas vertelt wie er mag blijven, zou dat weleens de vonk kunnen zijn voor een derde massale golf van vakbondsorganisatie.
De strijd tussen menselijke autonomie en algoritmische efficiëntie is hiermee officieel begonnen.
