Forensische Zorgspecialisten verkent AI: ‘Samen kunnen we veel meer realiseren’

Josee Bos (zie foto) werkt al ruim 30 jaar bij DFZS, op groepen, in groepsleiding, teamleiding en crisiswerk, geholpen met het opzetten van meerdere klinieken voor dezelfde doelgroepen. Zeven jaar geleden kwam ze bij de overgang naar Elektronisch Patiëntendossier (EPD) HiX in aanraking met IT en is na het HiX-project hier blijven hangen. Inmiddels geeft ze leiding aan de hele afdeling Informatie & Automatisering (I&A) en vormt zo een brug tussen de zorg- en de ICT-kant.

“Wij behandelen ofwel mensen die met het strafrecht in aanraking zijn geweest, of dat dreigen te komen”, vertelt Bos over de doelgroep van DFZS: daaronder veel mensen met een TBS-maatregel. Dat gebeurt op drie klinieklocaties en zo’n 12 poliklinieken. “Iedereen die bij ons binnenkomt, heeft een Tbs-maatregel of zeer complexe ggz-problematiek. De laatste groep behandelen we vaak enkele maanden intern, waarna zij kunnen doorstromen naar reguliere poliklinische hulpverlening.”

Zowel in de zorg als in de ICT zijn er ontzettend veel ontwikkelingen, vervolgt Bos. ICT kan de zorg enorm helpen, mits goed toegepast, onder meer als het gaat om het terugdringen van groeiende administratieve lasten. “Want alle tijd die hieraan op gaat, kun je niet gebruiken voor zorg.”

Eerste concrete use case

Die administratieve druk werd steeds nadrukkelijker gevoeld. Vanuit de groepsleiding kwam de vraag of de afdeling I&A ondersteuning kon bieden bij het maken van samenvattingen van leefgroepverslagen. Elke drie maanden zijn medewerkers hier een volledige werkdag mee bezig. “En zeker als je liever zorgt dan schrijft, is dit echt lastig.”

De eerste experimenten vonden plaats met bestaande AI-tools. Daarbij werd uiteraard gewerkt met geanonimiseerde data, maar al snel bleek dat generieke oplossingen zoals Copilot niet goed aansloten op de forensische context.

“Toen zijn we – anoniem natuurlijk – in Copilot wat pogingen gaan wagen op het gebied van samenvattingen van gespreksverslagen”, schetst Bos. “Dan merk je wel dat onze forensische taal, met onder meer juridische begrippen – niet in Copilot zit. Bovendien wordt er ook over ernstige delicten gesproken in die verslagen en die samenvattingen. Copilot was hiervoor op dat moment niet de geschikte tool.”

Veilig pionieren, bewust kleinschalig

DFZS was op dat moment al in gesprek met Infinity over andere IT-vraagstukken. De vraag vanuit de zorg werd daar expliciet bij neergelegd. Daarbij speelde ook direct een bredere ambitie mee.

“We hebben bij Infinity toen ook de vraag vanuit de groepsleiding voorgelegd. Vanuit de ambitie om op termijn voor het klinische forensische zorgveld te kijken of dit een goede oplossing is om tijd te besparen. Op dit moment gaat het alleen nog om interne samenvattingen. Als je hetzelfde kunt doen voor externe rapportage met betrekking tot slim en snel rapporteren, kun je nog veel meer tijd besparen.”

Tegelijkertijd was het uitgangspunt om niet te snel te groot te denken, benadrukt Bos. “Eerst wilden we veilig zelf pionieren op een specifiek gebied. Als je het meteen breed in het veld trekt en met iedereen gaat overleggen, dan ga je nooit beginnen.”

Waardevolle leerpunten

De pilot werd opgezet met één leefgroep, bestaande uit twintig patiënten, en met gepseudonimiseerde data. “We werken hiervoor samen met de groepsleiding en het hoofd behandeling”, licht Bos toe. Tijdens de pilot werd gewerkt met twee verschillende LLM-modellen. Daarbij kwamen waardevolle leerpunten naar voren. “Eén van de modellen werkte het beste. Maar in allebei de gevallen kregen we de meeste feedback van de gebruikers dat de modellen soms fout zaten.”

Als concreet voorbeeld noemt Bos het automatisch koppelen van dagelijkse activiteiten aan behandeldoelen, iets wat in de praktijk lang niet altijd correct is. “Als er in een leefgroepverslag iets over behandeldoelen staat, dan werd bijvoorbeeld het koken door een patiënt gezien als ‘de patiënt heeft middels koken gewerkt aan zijn behandeldoel’, terwijl dat geen juiste koppeling was. We wilden dus een beschrijvende tekst zonder conclusies, die trekken we zelf wel.”

Op basis van deze feedback ging UbiOps verder met het verfijnen van de toepassing. Infinity levert hiervoor als infrastructuur het Dell Technologies-gebaseerde platform, waarop de AI-toepassing veilig kan worden ontwikkeld en getest, buiten de Microsoft-laag om. Bos: “UbiOps kijkt met ons samen naar de inhoud. Wij bewaken dat we geen conclusies en aanbevelingen krijgen, maar feitelijke samenvattingen.”

AI deel van bredere transformatie

De samenvattingspilot staat niet op zichzelf. Binnen DFZS lopen meerdere pilots die raken aan digitalisering van systemen, processen en data. Bos: “Er loopt zoals in de hele zorgwereld een bredere digitale transformatie. De AI-pilot maakt in dat kader deel uit van een drietal pilots, die op diverse gebieden inhaken op digitalisering van systemen, processen en data.”

Een tweede pilot richt zich op spraak-naar-tekst, specifiek voor forensische behandeling. Het gaat om gesprekken van een uur over hele specifieke onderwerpen, die je terug wilt zien in een keurige samenvatting, stelt Bos. Die verslagen worden wel erg lang, dus we zijn nu bezig met een ander format om een meer gestructureerd verslag te krijgen.”

Daarnaast loopt er een Copilot-project voor ondersteunende diensten. “Bij backoffice-toepassingen kan het wel handig zijn om een agent te hebben die onze juridische begrippen kent, zodat mensen het aan die agent kunnen vragen in plaats van zelf de hele tijd moeten zoeken.”

Governance, visie en draagvlak

DFZS heeft bewust structuur aangebracht in de manier waarop AI-initiatieven worden opgepakt. Er is hiervoor een klein AI-team ingericht met een projectleider, een AI-specialist, een security officer, een systeembeheerder en Bos zelf. Dat bekijkt waar en in hoeverre bestaande toepassingen gebruikt kunnen worden, zodat het wiel niet opnieuw uitgevonden wordt.

Samen met de directie wordt gekeken welke initiatieven passen bij de visie en strategie van de organisatie. “Zo leggen we elke aanvraag ook langs de lat van onze visie en strategie”, stelt projectmanager Angelique Sinnige. “Past wat de aanvrager met AI wil bij die visie, onder meer op juridisch en ethisch gebied, past het bij ons als organisatie.”

Ook wordt geïnvesteerd in kennis bij medewerkers. Zo zijn er kleinschalige trainingen gemaakt om medewerkers een basis bij te brengen van wat je met AI kunt doen. Daarmee kunnen ze vlot, laagdrempelig en veilig met AI aan de slag gaan.

Projectmanager Angelique Sinnige: "We leggen elke aanvraag voor een pilot langs de lat van onze visie en strategie.”

Samenwerking sleutel voor opschaling

De rol van Infinity en UbiOps is volgens Bos essentieel. “Dit zouden we zelf nooit kunnen: we hebben de middelen niet noch het platform. Mijn team van mensen is ICT-breed bezig en we werken niet 24/7.”

Voor DFZS is het dan ook logisch om bij verdere opschaling samen te werken met andere TBbs-klinieken. “Kleinschalig kunnen we dit prima doen. Maar als we voor schaalvergroting willen gaan, dan is dit een kostbare aanpak. Daarom willen we dit ook zodra we wat verder zijn breder gaan trekken, bijvoorbeeld met de andere TBS-klinieken in Nederland.”

“Het uitgangspunt van de drie partijen die dit nu doen, is om in het bredere werkveld zo’n product neer te kunnen zetten,” voegt Sinnige toe, “niet alleen voor ons.”

Veiligheid en meerwaarde voorop

Tot slot benadrukken Bos en Sinnige dat veiligheid en meerwaarde doorslaggevend zijn. Het meest belangrijk is volgens Bos dat DFZS-data veilig staat op een platform zoals van Infinity. Je hebt een enorm afbreukrisico als dit mis gaat, dat moet je niet willen, benadrukt ze.

En stelt Sinnige: je kunt er ook de medewerkerstevredenheid mee bevorderen. “Als je duidelijk maakt dat medewerkers hiermee ondersteund worden, niet vervangen, dan zal het voor hen ook een grote meerwaarde betekenen.”

Infinity en Dell Technologies

Infinity IT heeft zich in de afgelopen negen jaar ontwikkeld tot een innovatieve speler die platformen en diensten vanuit een soevereine, toekomstbestendige basis aan klanten levert. Hierbij staat Infinity garant voor optimale beheersbaarheid en onafhankelijkheid van externe factoren waar de continuïteit en veiligheid op het hoogste niveau gewaarborgd is.

Door nauwe samenwerking met Dell Technologies op diverse Private AI vraagstukken is Infinity in staat geweest met een beschikbaar gesteld AI-enabled platform de use case van De Forensische Zorgspecialisten (DFZS) vorm te geven. Deze en toekomstige vraagstukken zijn met een specialistisch AI-team van Dell Technologies en beschikbare AI-infrastructuur soepel aan te vliegen en tot een tastbaar resultaat te brengen.

Lees ook dit eerdere artikel over de samenwerking tussen DFZS en Infinity/UbiOps: AI transformeert administratie in de zorg.